Bir tablet yutulduktan sonra mideden kana, kandan dokuya, dokudan karaciğere ve böbreğe uzanan bir yol izler; bu yolun her durağı ilacın ne kadar etki edeceğini ve ne kadar süreceğini belirler. Bu modül farmakokinetik ve farmakodinamiği terimleriyle, ama ayrıntıya girmeden tanıtır; sayı gereken her yerde kurgusal bir molekül kullanılır.
Bu modülün sonunda
- Emilim, dağılım, metabolizma ve atılımı bir ilacın yolculuğu üzerinde sırasıyla açıklar.
- Yarı ömür, terapötik aralık ve doz-yanıt kavramlarını kurgusal bir molekül üzerinde gösterir.
- Yan etki, advers etki, alerji ve etkileşimi birbirinden ayırır.
Dersler
- M03-D01Dozu zehirden ayıranYayında
Doz-yanıt ilişkisini ve terapötik aralığı açıklar ve aynı maddenin bir derişimde tedavi, başka bir derişimde zarar olabileceğini gösterir.
Dayanak: Temel kaynak: NLM ToxTutor, doz ve doz-yanıt bölümleri; Araştırma bulgusu: dar terapötik indeksli ilaçlar derlemesi (Liu ve arkadaşları 2026, Pharmaceutics)
- M03-D02Emilimden atılımaYayında
Bir ilacın emilim, dağılım, metabolizma ve atılım basamaklarını izler ve her basamağı etkileyen başlıca etkenleri adlandırır.
Dayanak: Temel kaynak: NLM ToxTutor, toksikokinetik, emilim, dağılım, biyodönüşüm ve atılım bölümleri
- M03-D03Yarı ömürYayında
Kurgusal bir molekülün kandaki derişiminin zamanla nasıl azaldığını hesaplar ve yarı ömrün tekrarlanan kullanımda neden önemli olduğunu açıklar.
Dayanak: Temel kaynak: NLM ToxTutor, dağılım modelleri bölümü; Farmakope ve standart: ICH E8(R1) klinik çalışmalarda genel ilkeler
- M03-D04Reseptör ve etkiYayında
Bir ilacın bir reseptöre bağlanarak nasıl etki ettiğini, agonist ile antagonistin farkını ve seçiciliğin neden önemli olduğunu açıklar.
Dayanak: Temel kaynak: OpenStax, Pharmacology for Nurses (2024), bölüm 2.2; Hughes ve arkadaşları 2011, British Journal of Pharmacology
- M03-D05Yan etki, advers etki ve alerjiYayında
Yan etki, advers ilaç reaksiyonu ve ilaç alerjisini tanımlarıyla ayırır ve hastanın «alerjim var» cümlesinin neden sorgulanması gerektiğini gösterir.
Dayanak: Mevzuat: İlaçların Güvenliliği Hakkında Yönetmelik, tanımlar; Temel kaynak: NLM ToxTutor, zehirli etkiler bölümleri; Araştırma bulgusu: penisilin alerjisi etiketleri (Powell ve arkadaşları 2024, Clinical Medicine)
- M03-D06Etkileşim neden olurYayında
İki ilacın, bir ilaç ile bir besinin ya da bir ilaç ile bir bitkisel ürünün birbirini nasıl etkileyebileceğini başlıca mekanizmalarıyla açıklar.
Dayanak: Farmakope ve standart: ICH M12 ilaç etkileşimi çalışmaları kılavuzu (2024); Temel kaynak: NLM ToxTutor, etkileşimler bölümü; FDA greyfurt suyu ve ilaçlar tüketici bilgisi
Sağlık Okuryazarlığı Akademisi’nde: 70.5