M01-D01
Sigorta sözleşmesi
Sigortacının bir prim karşılığında bir riski üstlendiği sözleşmenin kanundaki tanımını gösterir.
Sigorta ve Finansal Ürün Satışı Akademisi — M01, Aracılık mesleği · 1.743 kelime · 7 örnek durum · 2 kanıt kartı · ≈ 8 dk okuma · 12 dk dinleme
Dayanak: Kanun veya yönetmelik: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1401, m.1404 ve m.1405 · Mevzuat son kontrol: 8 Kasım 2026
Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Kanuna göre sigorta sözleşmesi, sigortacının bir prim karşılığında, para ile ölçülebilir bir menfaate zarar veren bir rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi ya da kişinin hayatıyla ilgili olaylarda bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Bir teklif bu dört parçayla okunur. Zarar sigortası ile hayat sigortası farklı sorularla anlatılır. Teklifname otuz gün içinde reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılır, ama satışta yazılı cevap esas alınır. Aykırı bir fiilden doğabilecek zarar sigorta edilemez ve ruhsatsız bir şirketle bilerek yapılan sözleşme ayrı hükümlere bağlanır. Koyu tenli bir müşteriye, ne isteyeceği varsayılarak daha dar bir teklif sunulduğunda, ona sözleşmenin parçaları hiç gösterilmemiş olur; her müşteriye aynı sorular ve aynı seçenekler sunulur.
Açılış sahnesi
Kozalı Ev'in yeni mağazası iki hafta sonra açılıyor. Aylin'in masasında bir sigorta acentesinin gönderdiği teklif duruyor: dokuz sayfa, küçük harfler, bir yıllık bir tutar. Aylin teklifi Hakan'a uzatırken yalnız şunu merak ediyor: «Ben burada tam olarak neyi satın alıyorum?» Hakan sayfaları çeviriyor, sonra kalemi bırakıp başka bir şey soruyor: «Mağazada bir sabah gelip neyi kaybetmiş olmaktan korkarsın?»
Bu derste ne olacak
Akademi, sigorta satışının en temel sorusuyla açılıyor: sigorta sözleşmesi nedir? Ders, kanunun sigorta sözleşmesine verdiği tanımı kendi metninden okuyor ve tanımın her parçasının bir satış görüşmesinde neye karşılık geldiğini gösteriyor: prim, para ile ölçülebilir bir menfaat, riziko ve sigortacının üstlendiği edim. Aylin'in yeni mağazası için aldığı teklif, Hakan'ın ve Defne'nin sorularıyla parça parça açılıyor. Yanında, teklifnamenin cevapsız kalmasının ve sigorta yapılamayacak zararların kanundaki karşılığı duruyor. Acentenin ve brokerin kim olduğu, kimi temsil ettiği bu modülde sırayla açılacak. Ders hukuki tavsiye vermiyor; somut bir poliçede karar için bir sigorta uzmanına ya da avukata gidilir.
Kanıt ne diyor
Sahada
Dokuz sayfa, bir cümle
Yaygın yanlış«Sigorta, bir şey olursa paranın geri geldiği bir üründür.»
Kanunun tanımına göre sigortacı, sözleşmede belirlenen bir rizikonun belirli bir menfaate verdiği zararı tazmin etmeyi ya da belirli olaylarda bir ödeme yapmayı üstlenir. «Bir şey olursa» belirsizdir; hangi tehlikenin, hangi menfaate karşı, hangi koşulla kapsandığı sözleşmede yazar ve satış görüşmesinin ilk işi bunu açık hâle getirmektir.
Para ile ölçülebilir mi
Tazmin ya da ödeme
Yaygın yanlış«Bütün sigortalar aynı mantıkla işler; ödenen para zararın büyüklüğüne göre belirlenir.»
Kanun sigortacının iki farklı edimini birlikte tanımlar: bir zararı tazmin etmek ve kişinin hayatıyla ilgili olaylarda bir para ödemek. Bir mal sigortasında ödenecek tutar zararla sınırlanırken, hayat sigortasında sözleşmede belirlenen bir tutar ödenir. Bir müşteriye iki ürünü aynı cümleyle anlatmak, birinden ne bekleyeceğini yanlış öğretir.
Teklifname ve sessizlik
Sigorta edilemeyenler
Çok ucuz bir teklif
Yaygın yanlış«Aynı teminatı daha ucuza veren şirket daha iyi bir teklif yapmıştır.»
Bir sigorta teklifinin değeri yalnız prime değil, sigortacının hasar günü yükümlülüğünü yerine getirebilmesine bağlıdır. Ruhsatsız bir şirketle bilerek yapılan bir sözleşme, kanunda ayrı hükümlere bağlanır ve sigorta ettireni korumasız bırakabilir. Prim karşılaştırmasından önce şirketin ve aracının kaydı kontrol edilir.
Hangi ürün kime önerildi
Gri alan
Kanunun tanımı açık, ama bir zararın para ile ölçülebilir bir menfaate dokunup dokunmadığı her zaman net değil; itibar kaybı, bir müşterinin kaybı ya da bir gecikmenin bedeli gibi konular poliçeye ve somut olaya göre farklı yorumlanabiliyor. Teklifnamenin otuz gün sonra sözleşmeyi kurmuş sayılmasının hangi durumlarda uygulanacağı, maddenin saklı tuttuğu başka hükümlerle birlikte okunmalı ve tartışmalı bir durumda bir uzmana ya da mahkemeye bırakılır. Hangi zararların kamu düzenine aykırı bir fiilden doğduğu da her olayda aynı kolaylıkla söylenemez. Burada okunan kanunun kendisi, bir poliçenin metni değil; poliçelerin özel şartları, istisnaları ve ikincil düzenlemeler ayrıca incelenmeli. Aynı korkunun iki farklı şirketin poliçesinde farklı biçimde karşılanması da mümkün; karşılaştırma için iki metin yan yana okunmalı. Ders hukuki tavsiye değildir. Kişiler, şirketler ve tutarlar kurgu.
Senin işinde
Bir müşteriye sigorta anlatmaya teklifin sayfalarıyla değil, müşterinin neyi kaybetmekten korktuğuyla başla. Korkuları tek tek kâğıda dök ve hangisinin parasal karşılığı çıkarılabiliyor, işaretle; sigortanın konusu para ile ölçülebilir bir menfaattir. Teklifi dört parçaya ayırarak anlat: kim neyi üstleniyor, hangi menfaat, hangi riziko, hangi prim. Zarar sigortası ile hayat sigortasını aynı cümleyle anlatma; birinde zararın ne kadarının karşılandığı, öbüründe hangi olayda ne kadar ödendiği sorulur. Bir teklifname cevapsız kaldığında kanundaki süreye güvenmek yerine yazılı bir cevap iste. Çok ucuz bir teklifte önce şirketin ve aracının kaydını kontrol et. Her müşteriye aynı soruları sor ve aynı seçenekleri göster; kimin hangi ürünü isteyeceğine onun yerine karar verme. Bir teklifi müşteriye bıraktıktan sonra, onun dört parçayı kendi sözcükleriyle geri anlatıp anlatamadığını dinle; anlatamıyorsa teklif henüz anlaşılmamıştır.
Kendin dene
Aklında kalsın
Kanuna göre sigorta sözleşmesi, sigortacının bir prim karşılığında, para ile ölçülebilir bir menfaate zarar veren bir rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi ya da kişinin hayatıyla ilgili olaylarda bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Bir teklif bu dört parçayla okunur. Zarar sigortası ile hayat sigortası farklı sorularla anlatılır. Teklifname otuz gün içinde reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılır, ama satışta yazılı cevap esas alınır. Aykırı bir fiilden doğabilecek zarar sigorta edilemez ve ruhsatsız bir şirketle bilerek yapılan sözleşme ayrı hükümlere bağlanır. Koyu tenli bir müşteriye, ne isteyeceği varsayılarak daha dar bir teklif sunulduğunda, ona sözleşmenin parçaları hiç gösterilmemiş olur; her müşteriye aynı sorular ve aynı seçenekler sunulur.
Sonraki derse köprü
Aylin'in teklifini bir acente hazırladı; ama acente kimin adına çalışıyor, Aylin'in mi sigorta şirketinin mi? Teklifteki imza kimi bağlıyor? M01-D02 «Acente», sigorta şirketi adına sözleşme yapan ya da aracılık eden acentenin kanundaki yerini ve yükümlülüklerini ele alıyor.
Kendini sına
Soru 1 · Kavram
Kanunun tanımına göre bir sigorta sözleşmesinin konusu nedir?
- A) Kişinin para ile ölçülebilir bir menfaati ve ona zarar verebilecek bir riziko.
- B) Kişinin her türlü kaygısı.
- C) Yalnız kişinin hayatı.
- D) Sigortacının kârı.
Cevap: A. Sigortacı, prim karşılığında para ile ölçülebilir bir menfaate zarar veren rizikonun gerçekleşmesi hâlinde tazmin etmeyi ya da hayatla ilgili olaylarda ödeme yapmayı üstlenir.
Soru 2 · Uygulama
Aylin teklifname vereli on dört gün oldu ve cevap gelmedi; mağaza iki hafta sonra açılıyor. Hakan ne öneriyor?
- A) Sözleşmenin zaten kurulduğunu varsaymasını.
- B) Ön ödemeyi geri istemeden beklemesini.
- C) Kanundaki otuz günlük süreye güvenmek yerine şirketten yazılı bir cevap, poliçe ya da ret istemesini ve somut durumu bir uzmana sormasını.
- D) Mağazayı açmamasını.
Cevap: C. Teklifname otuz gün içinde reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılır, ama süre açılışa kadar dolmayacak ve maddenin saklı tuttuğu başka hükümler var.
Soru 3 · Tuzak
Biri «Aynı teminatı yarı fiyata veren şirket daha iyi teklif yapmıştır» diyor. Bu düşüncenin eksiği ne?
- A) Ucuz teklifler her zaman sahtedir.
- B) Prim tek ölçüt değildir; şirket ruhsatsızsa ve bu bilerek kabul edilirse sözleşmeye kumar ve bahse ilişkin borç hükümleri uygulanır ve sigorta ettiren hasar günü korumasız kalabilir.
- C) Prim hiç önemli değildir.
- D) Eksiği yoktur.
Cevap: B. Prim karşılaştırmasından önce şirketin ve aracının kaydı kontrol edilir.
Soru 4 · Senaryo
Acente açık tenli kasiyere trafik sigortası ve kasko teklifi, aynı yaşta ve benzer araca sahip koyu tenli depo sorumlusuna ise yalnız trafik sigortası sunuyor; «zaten kasko istemeyeceğini düşündük» diyor. Aylin ne istiyor?
- A) Depo sorumlusunun teklifini olduğu gibi bırakmasını.
- B) Kasiyerin kasko teklifini geri çekmesini.
- C) Depo sorumlusuna kaskoyu zorla satmasını.
- D) Depo sorumlusuyla yeniden görüşmesini ve iki çalışana aynı soruları ve aynı seçenekleri sunmasını.
Cevap: D. Müşterinin neyi isteyeceğine onun yerine karar vermek, ona sözleşmenin parçalarını hiç göstermemek demek; depo sorumlusu sonunda kaskoyu seçmedi, ama kararı kendisi verdi.
Anlamadığın bir yer mi var?
Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.