Üretken yapay zekâ bir fikir ortağı, bir taslak makinesi ve bir üretim aracı olabilir; ama her rolde ayrı bir sınırı vardır. Bu modül yapay zekânın fikir, metin, görsel, ses ve videodaki yerini, verimlilik ve yaratıcılık üzerine deney bulgularını, fikirlerin birbirine benzemesi riskini, olgusal hatayı ve insan kararının yerini anlatır.
Bu modülün sonunda
- Yapay zekânın yaratıcı süreçte üstlenebileceği rolleri ayırır.
- Verimlilik ve yaratıcılık üzerine deney bulgularını ve sınırını açıklar.
- Yapay zekâ çıktısında olgusal hata ve benzeşme riskini denetler.
Dersler
- M01-D01Fikir ortağı, taslak, üretimYayında
Yapay zekânın fikir üretmede, taslak yazmada ve son çıktı üretmede üstlenebileceği rolleri ve her birinin riskini ayırır.
Dayanak: Araştırma bulgusu: dil modeliyle fikir üretimi (Lim ve Perrault 2024); pürüzlü teknoloji sınırı (Dell'Acqua ve arkadaşları 2026); Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği m. 27/12 (dijital kopya, 2026)
Büyüme, Analitik ve Pazarlama Teknolojisi Akademisi’nde: A15-K03-D01
- M01-D02VerimlilikYayında
Üretken yapay zekânın yazı işlerinde hız ve kaliteye etkisini ölçen deneyi ve bulgunun sınırını açıklar.
Dayanak: Araştırma bulgusu: üretken yapay zekânın verimlilik etkisine dair deneysel kanıt (Noy ve Zhang 2023); müşteri desteğinde saha verisi ve etki farklılaşması (Brynjolfsson, Li ve Raymond 2025)
- M01-D03Bireysel yaratıcılık, ortak çeşitlilikYayında
Yapay zekânın bireyin yaratıcılığını artırırken üretilen işlerin birbirine benzemesine yol açabileceği bulgusunu açıklar.
Dayanak: Araştırma bulgusu: üretken yapay zekâ bireysel yaratıcılığı artırır ama ortak çeşitliliği azaltır (Doshi ve Hauser 2024); dil modellerinin fikir üretiminde homojenleştirici etkisi (Anderson, Shah ve Kreminski 2024)
Yaratıcı Fikir ve Konsept Akademisi’nde: M02-D03
- M01-D04Olgusal hataYayında
Dil modellerinin gerçek olmayan bilgiyi akıcı biçimde üretebilmesini ve reklam iddiasında bunun hukuki riskini açıklar.
Dayanak: Araştırma bulgusu: doğal dil üretiminde uydurma derlemesi (Ji ve arkadaşları 2023); sohbet aracının ürettiği uydurma kaynaklar (Walters ve Wilder 2023); 6502 sayılı Kanun m.61/6–7
- M01-D05Algoritmadan kaçınmaYayında
İnsanların algoritmanın hatasını insanın hatasından daha az bağışlama eğilimini ve bunun yapay zekâ çıktısının değerlendirilmesine etkisini açıklar.
Dayanak: Araştırma bulgusu: algoritmadan kaçınma (Dietvorst, Simmons ve Massey 2015); algoritmadan kaçınmanın nedenleri ve çözümleri üzerine sistematik derleme (Burton, Stein ve Jensen 2020)
- M01-D06İnsan kararıProgramda
Bir yapay zekâ destekli iş akışında fikrin seçimini, iddianın doğrulanmasını ve son onayı insanın yaptığı noktaları belirler.
Dayanak: Meslek kaynağı: güvenli kullanım standardı
Büyüme, Analitik ve Pazarlama Teknolojisi Akademisi’nde: A15-K03-D06