Platform kılavuzları

Açılış sahnesi

Deniz iki telefonu Hatıl'ın masasına yan yana bırakıyor; birinde Yeşerti'nin ilk sürümü açık. «Bakın, iki telefonda da bire bir aynı. Tek tasarım, tek kod. Ayda iki kişi maaşı kurtardık.» Emre takvimden başını kaldırıyor: «Güzel haber.»

Selin telefonlardan birini alıyor. Uygulamanın sol üstünde bir geri oku var. Parmağını ekranın kenarından kaydırıyor; hiçbir şey olmuyor. Öteki telefonda alttaki geri eylemini deniyor; uygulama birden kapanıyor, yarım yazılmış bitki notu kayboluyor. Deniz kaşlarını çatıyor: «Bu bir hata, düzeltiriz.»

Arda ikinci telefonun ayarlar ekranına bakıyor. Açma kapama düğmeleri, liste satırları, tarih seçici, hepsi birinci telefondan taşınmış. Kullanıcının telefonundaki öteki on uygulamada bunların hiçbiri böyle görünmüyor. «Kötü mü peki?» diye soruyor. Selin omuzlarını kaldırıyor. «Bilmiyorum. Bir kılavuz açalım, sonra bir kullanıcıya soralım.»

Bu derste ne olacak

Telefon işletim sistemlerinin kendi tasarım kılavuzları vardır: geri gitmeyi, listeleri, ayarları, klavyeyi nasıl beklediğini yazar. Bu kılavuzların ne olduğunu, kimin yazdığını ve neden birer yasa olmadığını önce genel olarak okuyacağız. Sonra iki büyük sistemin kendi belgelerinden birer örnek var. Bir kullanıcı çalışması da aynı hizmeti kültürler ve cihazlar arasında kullanmanın neleri zorladığını gösteriyor. Sonunda Deniz'in önüne iki sütunlu bir karar gelecek: neyi sisteme bırakmak, neyi kendi kimliği için korumak.

Kanıt ne diyor

Sahada

Gri alan

Kılavuza uymanın kullanıcıya gerçekten ne kazandırdığını ölçen, iki sistem üzerinde yapılmış güçlü bir karşılaştırma okumadık; öneri büyük ölçüde mesleğin deneyimine dayanıyor. Küçük bir girişim için uyarlama maliyeti ne zaman haklı, ürüne göre değişiyor ve bu derste yalnız bir tahmin var. İki sistemin kılavuzu da üreticinin ticari çıkarını taşıyor olabilir; hangi önerinin kullanıcıya, hangisinin platforma yaradığı tartışmalı. Yeni sürümlerde jestler ve görsel dil değişiyor; okuduğumuz belgeler bir tarihe ait. Majrashi ve arkadaşlarının kültürel etkenleri cihazlar arasıydı, iki işletim sistemi arasında ne olduğunu bilmiyoruz. Hazır kitlerdeki ten tonu ve yaş varsayımlarının kullanıcıya etkisini ölçen bir çalışma görmedik; bizim önerimiz bir tutum, bir bulgu değil. Android tarafında tasarım kılavuzunun kendisini okumadık, yalnız geri hareketinin geliştirici belgesini okuduk.

Senin işinde

Bir telefon ekranına başlamadan önce o sistemin kılavuzunun ilgili sayfasını aç ve okuduğun tarihi nota yaz. Ekranındaki her öğe için sor: kişi bunu telefonundaki öteki uygulamalardan biliyor mu? Geri hareketi, seçici, izin penceresi ve klavye türü için önce yerel yolu dene. Kendi çizdiğin bileşene erişilebilirlik gereklerini sen yükle. Kılavuzdan ayrılıyorsan gerekçeni bir satırla yaz ve bir kullanıcıyla dene. Bir kişinin yazdığını kaybettiren davranışı uyum tartışmasından önce düzelt. Küçük ekipsen bütün ekranları iki kez çizme; en çok takılınan üç yerle başla, geri kalanını notla bırak. Hazır kitlerden gelen yer tutucu fotoğraf ve adları sunumdan önce temizle. Her sistem güncellemesinde kritik iki ekranı yeniden dene. Web sitesinde sistem görünüşünü taklit etmeden önce iki kez düşün. Hangi kararı kılavuzdan, hangisini kendi denemenden aldığını da nota ayrı ayrı yaz.

Kendin dene

Aklında kalsın

Platform kılavuzu, işletim sisteminin yapımcısının yazdığı bir öneri belgesidir; bir yasa ya da tarafsız bir kaynak değildir. Sistemin davranışını taşıyan öğeleri (geri, seçici, izin, klavye) kullanıcının alışkanlığına bırakmak çoğu zaman ucuz bir tanıdıklıktır; kimlik öğeleri korunabilir. Ayrılırsan gerekçesini yaz ve dene. Tarih yaz, çünkü kılavuz değişir. Hazır kitler kimin görüneceğini de bir varsayımla seçer; onu sen kontrol et.

Sonraki derse köprü

Deniz yeni ekranı bir kullanıcıya uzatıyor. Kullanıcı sayfanın üstündeki düz yeşil yazıya bakıyor, üzerine basıp basmayacağını bilemiyor. Sonunda basıyor: yalnızca bir başlıkmış. Hemen altındaki gerçek bağlantıya dokunmuyor bile. Yeni görünen bu sade ekranlarda basılacak şey nasıl belli olur? M01-D04 gölgesiz arayüzlerin bu konuda ne ödediğini ölçen bir çalışmadan yola çıkıyor.

Kendini sına

Soru 1 · Kavram

Bir ansiklopedi maddesine göre platform kılavuzlarının kuralları neye dayanır?

• A) Yalnızca bağımsız ve hakemli deneylere dayanır.
• B) Hiçbir gerekçesi olmayan rastgele seçimlere dayanır.
• C) Yalnız hükümet düzenlemelerine ve yasalara dayanır.
• D) Kısmen çalışmalara, çoğu tercihlere.

Cevap: D. Madde kuralların kimi zaman kullanılabilirlik çalışmasına dayandığını, ama çoğunun platform geliştiricilerinin tercihlerini yansıttığını yazıyor. Bu yüzden kılavuz bir yasa değil, bir meslek kaynağıdır.

Soru 2 · Tuzak

Bir ekip kendi kimliğini korumak için kendi geri düğmesini çiziyor ve sistemin geri hareketini kapatıyor. Burada neye dikkat edilmemiş?

• A) Geri hareketi alışkanlığın parçasıdır.
• B) Hiçbir uygulamanın kendine özgü bir rengi olamaz.
• C) Düğmeler telefonda her zaman altta olmalıdır.
• D) Kılavuzdan ayrılmak yasal olarak yasaktır.

Cevap: A. Geri hareketini kapatmak kişinin bütün uygulamalarda kullandığı yolu kaldırır. Kimlik başka yerde korunabilir; kılavuzdan ayrılmak yasak değildir, ama bir bedeli vardır.

Soru 3 · Hesap

Tek tasarım 20 gün tutuyor. Üç öğe iki sisteme uyarlanırsa 25 gün tutuyor. Süre yüzde kaç artar?

• A) Yüzde 5 kadar
• B) Yüzde 20 kadar
• C) Yüzde 25
• D) Yüzde 125 kadar

Cevap: C. 25 eksi 20, 5 gün; 5 bölü 20, yüzde 25. A gün farkını yüzde sayar. B paydaya 25 koyar: 5 bölü 25. D oranı artış sanır: 25 bölü 20, 1,25.

Soru 4 · Kavram

Majrashi ve arkadaşlarının saptadığı kültürel etkenlerden biri hangisidir?

• A) Telefonun fiyatı ve kullanım süresi.
• B) Yazı yönü ve simgelerin anlamı.
• C) Ekran parlaklığı ve pil ömrü.
• D) Görüşmecinin kullandığı kayıt cihazı.

Cevap: B. Yazarlar yazı yönü, çeviri, simgelerin anlamı, biçim ve yazma arayüzünü sayıyor. Çalışma dizüstü ile telefon arasındadır; iki işletim sistemini karşılaştırmaz.