İçeriğe geç

Astroloji · Hesap

Harita Hesabı: Gökyüzünün Matematiği Akademisi

Jülyen gününden yıldız zamanına, yükselenden yedi ev sistemine, ayanāṃśa’dan Güneş dönüşüne: bir haritayı elle ve laboratuvarda doğru hesaplamak.

ders programda
37
modül
8

Bu bölüm astrolojiyi zanaatı, tarihi, araştırması ve hukukuyla anlatır. Yorum kuralları geleneklerin kurallarıdır; bölüm bir öngörünün doğru çıkacağını iddia etmez. Sağlık, hukuk, para ve güvenlik kararlarınızı bir hekime, avukata ya da ilgili uzmana danışarak verin.

Ortak temel

Bu akademi haritanın alfabesini (gezegen, burç, ev, açı), ortak zanaat temelini (sekt, onurlar, terimler, kabul, lotlar), kanıt ve gelenek kartlarının nasıl okunduğunu yeniden anlatmaz; bunlar bölümün çatısında. Bir kavram ilk geçtiği yerde oradaki dersin koduyla anılır.

Astrolojiye Giriş: Gök, Harita, Gelenek Akademisi

Program

ders metinleri programda

Hesap

Bir haritadaki her sayı hangi formülden, hangi girdiyle ve ne kadar hassasiyetle gelir; hangisi ölçüm, hangisi seçimdir?

Haritanın gökyüzü matematiği: formül, kaynak sayfası ve çözülmüş örnek. Bölümde doğru ve yanlışın ölçülebildiği tek alan budur.

  1. Modül 1

    Haritanın koordinatları

    3 ders

    Bir doğum haritası üç ayrı koordinat sistemini birlikte kullanır: gezegenler ekliptikte, yıldız zamanı ekvatorda, yükselen ufukta ölçülür. Modül bu üç sistemi haritanın ihtiyacından kurar ve aralarındaki dönüşümleri elle yaptırır.

    1. Bir harita, üç koordinat sistemiGezegen boylamının ekliptikte, yıldız zamanının ekvatorda, yükselenin ufukta ölçüldüğünü ayırt eder ve bir harita hesabında üç sistemin hangi adımda devreye girdiğini sıralar.Programda
    2. Eğiklik: 23°26′ nereden gelirOrtalama eğikliği IAU 2006 değeri 84381,406″ ve zaman polinomuyla hesaplar, ortalama ile gerçek eğiklik arasındaki farkı nutasyonla açıklar.Programda
    3. Ekvatordan ekliptiğe, saat açısından ufkaBir noktanın sağ açıklık ve dik açıklığını ekliptik boylam ve enleme, saat açısı ve dik açıklığını yükseklik ve azimuta elle çevirir.Programda
  2. Modül 2

    Zamanı saymak

    5 ders

    Harita bir ANI hesaplar; o anın hangi saatle söylendiği sonucu değiştirir. Modül kesintisiz gün sayımından başlayıp atom saati, Dünya'nın dönüşü ve yıldız zamanı arasındaki zinciri kurar.

    1. Jülyen günü: kesintisiz gün sayımıUSNO formülüyle 1978'deki iki çözülmüş örneği yeniden hesaplar ve Jülyen gününün öğlen başlamasının harita hesabında neden yarım günlük kaymaya yol açabileceğini gösterir.Programda
    2. UTC, TAI, TT, UT1: dört saat, bir anAynı anı dört zaman ölçeğinde yazar, TT ile TAI arasındaki 32,184 saniyelik sabiti ve artık saniyenin UTC'ye ne yaptığını SOFA örneğiyle doğrular.Programda
    3. ΔT: Dünya saate uymuyorΔT = TT − UT1 farkını tanımlar, Espenak–Meeus polinomuyla 2026 için değer hesaplar ve ölçülmüş değerle aradaki yedi saniyelik farkın dışdeğerlemeden geldiğini gösterir.Programda
    4. Yıldız zamanı: ERA, GMST, GASTDünya dönme açısını IAU formülüyle hesaplar, ondan Greenwich ortalama ve görünür yıldız zamanına geçer ve aradaki ekinoks denklemini nutasyonun Ay düğümü terimiyle açıklar.Programda
    5. Yerel yıldız zamanı ve UT1 iziGreenwich yıldız zamanına doğu boylamını ekleyerek İstanbul için yerel yıldız zamanını hesaplar ve UTC'yi UT1 yerine kullanmanın yarattığı 5,6 yay saniyelik kaymayı ölçer.Programda
  3. Modül 3

    Eksenler: tepe noktası ve yükselen

    4 ders

    Yerel yıldız zamanı, eğiklik ve enlem bilindiğinde haritanın iki ekseni iki formülden çıkar. Modül formülleri çeyrek düzeltmesiyle birlikte kurar, bir haritayı baştan sona hesaplatır ve doğum saatindeki belirsizliğin eksenlere ne yaptığını ölçer.

    1. Tepe noktası (MC): meridyen ekliptiği nerede keserMeridyenin sağ açıklığından (RAMC) ve eğiklikten MC boylamını hesaplar, sonucu doğru çeyreğe yerleştirir ve MC'nin onuncu ev köşesiyle her sistemde çakışmadığını gösterir.Programda
    2. Yükselen (ASC): doğu ufkundaki ekliptik derecesiYükselen formülünü yerel yıldız zamanı, eğiklik ve enlemle uygular, atan2 ile çeyreği seçer ve sonucun yükseklik sıfır, azimut doğu koşulunu sağladığını doğrular.Programda
    3. İstanbul, 1 Ocak 2000 öğlen: bir haritanın eksenleriTarihten Jülyen gününe, yıldız zamanından RAMC'ye ve oradan ASC ile MC'ye kadar bütün zinciri elle hesaplar ve sonucu bağımsız bir efemeris çıktısıyla yay saniyesi düzeyinde karşılaştırır.Programda
    4. Doğum saati sürgüsü: ±15 dakika yükseleni ne kadar taşırDoğum saatini dakika dakika kaydırarak yükselenin aralığını ölçer, aynı belirsizliğin 41° ve 65° enlemde ve farklı burçlarda neden çok farklı derece aralıklarına yol açtığını gösterir.Programda
  4. Modül 4

    Zodyağın başlangıç noktası

    4 ders

    Bir gezegenin «hangi burçta» olduğu, boylamın nereden sayıldığına bağlıdır ve bu bir seçimdir. Modül tropikal başlangıcı, presesyonun hızını ve sidereal zodyakları bir ayanāṃśa sayısına bağlayan tanımları hesaplatır; hangisinin doğru olduğunu söylemez.

    1. Tropikal zodyak: 0° Koç ilkbahar noktasıdırTropikal boylamın ilkbahar noktasından sayıldığını tanımlar, bir boylamı burç ve dereceye çevirir ve burcun takımyıldızla aynı şey olmadığını hesapla gösterir.Programda
    2. Presesyon: yüzyılda 5028,796 yay saniyesiIAU 2006 genel presesyon hızından ilkbahar noktasının bir derecelik ve tam turluk kayma süresini hesaplar ve eski değerle yeni değer arasındaki farkın yüzyıllık etkisini bulur.Programda
    3. Lahiri ayanāṃśa: 1955 komite kararıHindistan Takvim Reformu Komitesi'nin 21 Mart 1956'ya bağladığı 23°15′ değerini raporun kendisinden okur ve Swiss belgesinin ayırdığı iki tanım arasındaki farkı hesaplar.Programda
    4. Ayanāṃśa tanımları: sayı nereye bağlanırFagan–Bradley, Sūrya Siddhānta ve Lahiri ayanāṃśa'larının başlangıcı neye bağladığını karşılaştırır ve aynı tarih için aralarındaki derece farkını hesaplar.Programda
  5. Modül 5

    Gezegen nereden gelir: efemeris

    5 ders

    Haritadaki gezegen boylamı bir efemeristen okunur. Modül kaba bir formülden başlayıp analitik teoriye ve sayısal efemerise çıkar, görünür konumun düzeltmelerini adlandırır ve harita için ne kadar hassasiyetin yettiğini ölçer.

    1. Güneş'in boylamı: üç satırlık formülUSNO'nun yaklaşık Güneş formülüyle 1 Ocak 2000 öğlen için Güneş boylamını hesaplar ve sonucu Horizons değeriyle karşılaştırarak formülün hata payını ölçer.Programda
    2. Kepler elemanlarından gezegen boylamınaStandish'in yörünge elemanları ve yüzyıllık oranlarıyla Kepler denklemini çözer, güneş merkezli konumu yer merkezliye çevirir ve sonucu efemerisle karşılaştırır.Programda
    3. Analitik teori ve sayısal efemeris: VSOP87 ile DE440VSOP87'nin seri açılımını kontrol değerleriyle, DE440 ve DE441'in sayısal integrasyonunu kapsadıkları yıllarla tanımlar ve hangisinin hangi tarih aralığında kullanılabileceğini ayırt eder.Programda
    4. Görünür konum: ışık zamanı ve sapınçGeometrik konumdan görünür konuma giden düzeltmeleri, yani ışık zamanını, kütleçekimsel sapmayı ve sapıncı sıralar ve Horizons'un ekliptik boylam tanımında hangilerinin bulunduğunu belirler.Programda
    5. Ne kadar hassasiyet yeter, sayı kimden gelirBir yay dakikalık efemeris hatasının ve bir dakikalık doğum saati hatasının haritaya etkisini karşılaştırır ve astronomy-engine, Swiss Ephemeris ve JPL çıktısının lisans koşullarını ayırt eder.Programda
  6. Modül 6

    Hareketli noktalar ve döngüler

    6 ders

    Ay düğümü, istasyon, Güneş dönüşü, açılar ve güneş terimleri aynı aracın işidir: bir boylamın zamana göre nasıl değiştiğini izlemek ve belli bir değere ulaştığı anı aramak. Modül bu aramaları yaptırır; Çin takviminin güneş terimleri ve altmışlı döngüsü burada yalnız aritmetik olarak işlenir.

    1. Ortalama düğüm, gerçek düğümOrtalama Ay düğümünü USNO formülüyle hesaplar, 1 Ocak 2000 için gerçek düğümle aradaki yaklaşık 1,1 derecelik farkı bulur ve iki seçimin harita yazılımında nasıl ayrıldığını gösterir.Programda
    2. İstasyonu bulmak: Merkür 2026Merkür'ün günlük boylam değişiminin işaret değiştirdiği günleri efemeristen bulur ve geri hareketin yer merkezli bakışın sonucu olduğunu güneş merkezli görünümle karşılaştırarak gösterir.Programda
    3. Güneş dönüşü anını aramakDoğumdaki Güneş boylamına yeniden ulaşılan anı aralık bölme ile saniye düzeyinde bulur ve bu anın yıldan yıla neden birkaç saat kaydığını hesaplar.Programda
    4. Açı farkı ölçülür, orb seçilirİki boylam arasındaki en kısa açı farkını formülle hesaplar ve aynı haritada iki farklı orb tablosuyla bulunan açı listelerinin neden ayrıştığını gösterir.Programda
    5. Yirmi dört güneş terimi: Güneş boylamının 15° adımlarıÇin takviminin 24 güneş terimini Güneş boylamının 15 derecelik katları olarak tanımlar, bir terimin anını boylam aramasıyla bulur ve 120° doğu meridyen kuralını uygular.Programda
    6. Altmışlı döngü: gövde ve dal sayımıOn gövde ile on iki dalın altmışlı döngüsünde bir yılın sırasını hesaplar ve 1960 örneğinde yeni yıl ile ilkbahar başlangıcı sınırlarının aynı doğuma iki farklı yıl verdiğini gösterir.Programda
  7. Modül 7

    Ev sistemleri: gökyüzünü on ikiye bölmek

    5 ders

    Aynı an ve yer için ev köşeleri sistemden sisteme değişir, çünkü her sistem başka bir şeyi on ikiye böler. Modül her sistemin geometrik tanımını verir, köşeleri karşılaştırır ve kutup dairesinin ötesinde hangi sistemin neden tanımsız kaldığını gösterir; hangi sistemin doğru olduğunu söylemez.

    1. Placidus ve Koch: zamanı bölen sistemlerPlacidus'un yarı-gündüz yayını, Koch'un MC derecesinin ufka yükselme süresini üçe böldüğünü tanımlar ve İstanbul örneğinde iki sistemin köşelerini karşılaştırır.Programda
    2. Regiomontanus ve Campanus: uzayı bölen sistemlerRegiomontanus'un gök ekvatorunu, Campanus'un ilk dikey çemberi on ikiye böldüğünü tanımlar ve aynı haritada iki sistemin köşelerinin nerede ayrıştığını gösterir.Programda
    3. Porphyry: çeyreği elle üçe bölmekASC ile MC arasındaki ekliptik yayını üçe bölerek Porphyry köşelerini elle hesaplar ve sonucu bağımsız çıktıyla yay saniyesi düzeyinde doğrular.Programda
    4. Eşit evler ve tam burç evleriYükselenden 30 derecelik eşit evleri ve yükselenin burcunu birinci ev sayan tam burç evlerini hesaplar ve bir gezegenin ev numarasının yedi sistemde nasıl değiştiğini tabloyla gösterir.Programda
    5. Kutup dairesinin ötesinde evlerEnlem 90° eksi eğikliği aştığında Placidus ve Koch köşelerinin neden tanımsızlaştığını gösterir ve yazılımın Porphyry'ye sessizce geçmesi yerine uyarı vermesi gerektiğini Tromsø örneğiyle açıklar.Programda
  8. Modül 8

    Türkiye'de doğum saati ve takvim

    5 ders

    Bir doğum kaydındaki «saat 14.00» ve «15 Şubat 1332» ancak hangi saat dilimi ve hangi takvimle yazıldığı bilinirse bir ana çevrilir. Modül Türkiye'nin saat dilimi tarihini tz verisinden, Rumi ve Hicri takvimi TDV maddesinden okur ve eski bir kaydı Jülyen gününe çevirtir.

    1. Türkiye'nin saat dilimi tarihi: İstanbul ortalama saatinden kalıcı UTC+3'eEurope/Istanbul kaydından 1880, 1910, 1978, 1984 ve 2016 geçişlerini okur, her dönem için UTC farkını yazar ve ikincil kaynağın 1978–1984 dönemiyle çeliştiği yeri gösterir.Programda
    2. Var olmayan saat, iki kez yaşanan saatYaz saatine geçiş ve dönüş günlerinde yerel saatin atlandığı ve tekrarlandığı aralığı tz kurallarından bulur ve 2011, 2015 gibi tek seferlik kaymaların bir doğum anını nasıl değiştirdiğini hesaplar.Programda
    3. Rumi (malî) takvim: Mart girişi ve sıvış yılıMalî takvimin Jülyen tabanını, Mart girişi kuralını ve sıvış yılını TDV maddesinden okur, 1917 hizalamasını uygular ve bir Rumi tarihi miladi tarihe çevirir.Programda
    4. Hicri tablo takvimi: yaklaşık dönüşümHicri ay yılının süresini TDV maddesinden okur, otuz yıllık tablo döngüsünün artık yıllarıyla bir Hicri tarihi miladiye çevirir ve sonucun gözleme dayalı takvimden sapabileceğini belirtir.Programda
    5. Eski bir doğum kaydını ana çevirmekRumi takvimle ve yerel saatle yazılmış bir kaydı miladi tarihe, tz verisiyle UTC'ye ve Jülyen gününe çevirir ve 1985 öncesi saat dilimi verisinin ikincil kaynaklı olduğunu sonuçla birlikte belirtir.Programda

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?