Türkiye’de her büyük deprem bir yönetmeliği, bir denetim sistemini ya da bir yapım alışkanlığını değiştirdi. Bu modül 1939’dan 2023’e büyük depremleri kayıp sayılarıyla değil, ardından değişen kurallar ve hasar araştırmalarının bulgularıyla anlatır; her derste bir depremden mimari bir ders çıkarılır.
Bu modülün sonunda
- Türkiye’deki büyük depremlerin ardından değişen kuralları sırasıyla anlatır.
- Bir hasar araştırmasının bulgusunu mimari bir karara bağlar.
- Deprem anlatısında resmî sayıyı tahminden ayırır ve kaynağını gösterir.
Dersler
- M02-D01Tarihî depremler ve İstanbulYayında
İstanbul’un tarihî depremlerini birincil kayıtlardan anlatır ve tarihî yapıların bu depremlerden nasıl çıktığını örneklerle gösterir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: «1509 Constantinople earthquake», «1766 Istanbul earthquake» ve «Hagia Sophia», Wikipedia (ikincil); Ambraseys (2009), Ambraseys ve Finkel (1995) ve Ambraseys ve Jackson (2000) okunmadı
- M02-D021939 Erzincan ve ilk kurallarYayında
Erzincan depreminin ardından çıkan ilk deprem düzenlemelerini anlatır ve bunların yapım alışkanlığına etkisini açıklar.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: «1939 Erzincan earthquake», Wikipedia; «Deprem yönetmeliği», Vikipedi, Türkiye bölümü (ikincil); resmî tarihçe derlemesi okunmadı
- M02-D031999 Marmara ve yapı denetimiYayında
1999 depremlerinin ardından yapı denetim sisteminin ve mühendislik yetkilerinin nasıl değiştiğini anlatır.
Dayanak: Mevzuat: 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun (2001), madde 1–3 ve 11; Belgelenmiş olgu: «1999 İzmit earthquake», Wikipedia
- M02-D04Hasar araştırması nasıl okunurYayında
Bir deprem sonrası hasar keşif raporunun yöntemini ve bulgularını okur ve bulgunun hangi binalara genellenebileceğini tartışır.
Dayanak: Tekrarlanmış bulgu: Turan ve Çelik (2026), Buildings; Tonyalı ve Kıral (2024); Belgelenmiş olgu: Yoshida ve ark. (2001), Soils and Foundations; keşif raporlarının tam metinleri okunmadı
- M02-D056 Şubat 2023Yayında
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerini resmî kaynaklardan anlatır ve hasar araştırmalarında öne çıkan mimari ve yapım kusurlarını sıralar.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Strateji ve Bütçe Başkanlığı, «2023 Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporu» (Mart 2023); Demir (2025), Bulletin of Earthquake Engineering; Erken bulgu: Türer (2026)
- M02-D06Kural vardı, uygulama yoktuYayında
Yönetmeliğe aykırı yapılmış binaların neden yapılabildiğini denetim, imar affı ve kaçak yapı üzerinden tartışır.
Dayanak: Mevzuat: 3194 sayılı İmar Kanunu madde 32, geçici madde 16 (2018, imar barışı) ve geçici madde 21 (2020), mevzuat.gov.tr güncel metin; hakemli çalışmalar: Kasapoğlu Turhan (2021), Keleş (2023), İlgün ve Uysal (2022), yalnız özetleri
- M02-D07Ayakta kalan binalarYayında
Büyük bir depremde ayakta kalan binaların ortak özelliklerini hasar araştırmalarından çıkarır ve tek bir örneğin neden kanıt olmadığını açıklar.
Dayanak: Tekrarlanmış bulgu: deprem sonrası bina performansı karşılaştırmaları — Moghadam (2005, Bam, ayakta kalan binalar), Altıok, Şevik ve Demir (2024, güçlendirilmiş ve güçlendirilmemiş okullar), Işık vd. (2026, 207 hasarlı bina), yalnız özetleri; kavram: «Survivorship bias», Wikipedia