Deprem hasarının büyük kısmı bir binanın biçiminden gelir: planda dengesiz dağılmış perdeler, zemin katta kaldırılmış duvarlar, kesilmiş kolonlar, ağır konsollar. Yönetmelik bunlara düzensizlik der ve tasarımcıdan kaçınmasını ister. Bu modül her düzensizliği tanımı, mekanizması ve mimari karşılığıyla kurar; her derste bir planda bir düzensizlik bulup düzeltirsin.
Bu modülün sonunda
- Yönetmelikteki plan ve düşey düzensizlik türlerini adlandırır ve bir projede bulur.
- Her düzensizliğin deprem hasarına yol açan mekanizmasını açıklar.
- Bir düzensizliği mimari kararı koruyarak gideren bir çözüm önerir.
Dersler
- M03-D01Düzensizlik nedirYayında
Yönetmeliğin düzensizlik kavramını açıklar, plan ve düşey düzensizlikleri ayırır ve hangilerinin yasak, hangilerinin sınırlı olduğunu sayar.
Dayanak: Mevzuat: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018, Ek madde 3.6.1–3.6.2, Tablo 3.6 ve Tablo 4.4; Bilgilendirme Eki 3A (Resmî Gazete, 18 Mart 2018)
- M03-D02Burulma düzensizliğiYayında
Perdeleri planın bir yanına toplanmış bir binanın depremde nasıl döndüğünü gösterir ve perdeleri yeniden dağıtan bir plan önerir.
Dayanak: Mevzuat: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018, Ek madde 4.5.10, 4.7.4 (Dbi), Tablo 4.4, 5.4.7, 5.6.2.2; Martínez vd. (2025), Reinoso vd. (2021), Paulay (1996), yalnız özetleri
Mimarlar İçin Taşıyıcı Sistemler Akademisi’nde: M05-D05
- M03-D03Döşeme süreksizliği ve büyük boşlukYayında
Döşemedeki büyük bir galeri boşluğunun diyafram işlevini nasıl bozduğunu açıklar ve boşluğu koruyan bir çözüm gösterir.
Dayanak: Mevzuat: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018, Ek madde 4.5.6.1–4.5.6.5, 7.11.4–7.11.6; Kalib ve Shewalul (2021), Franco Mayorga ve Tsampras (2025), yalnız özetleri
Mimarlar İçin Taşıyıcı Sistemler Akademisi’nde: M05-D07
- M03-D04Planda çıkıntı ve kanatProgramda
L, T ve U biçimli planların depremde nasıl davrandığını açıklar ve derzle bloklara ayırmanın mimari sonucunu gösterir.
Dayanak: Usta görüşü: Arnold ve Reitherman, «Building Configuration and Seismic Design» (1982)
- M03-D05Yumuşak kat ve zayıf katProgramda
Zemin katta duvarların kaldırıldığı ya da kat yüksekliğinin artırıldığı bir binada yumuşak katın nasıl oluştuğunu gösterir ve dükkânlı bir zemin katı yeniden tasarlar.
Dayanak: Mevzuat: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018, yumuşak ve zayıf kat düzensizlikleri (madde yazımda doğrulanır)
- M03-D06Taşıyıcı öğenin düşey süreksizliğiProgramda
Üst kattaki bir kolonun ya da perdenin alt katta kirişe oturtulmasının neden yasak olduğunu açıklar ve bir planda bu hatayı düzeltir.
Dayanak: Mevzuat: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018, düşey süreksizlik (madde yazımda doğrulanır)
- M03-D07Kısa kolonProgramda
Bant pencere ya da kısmi dolgu duvarın bir kolonu nasıl kısalttığını ve kesmeyle kırılmaya açık bıraktığını gösterir ve pencere kararını buna göre değiştirir.
Dayanak: Usta görüşü: Charleson (2008); Tekrarlanmış bulgu: kısa kolon hasarı üzerine deprem keşif raporları
- M03-D08Ağır konsol ve çıkmaProgramda
Üst katlarda sokağa taşan çıkmaların deprem davranışına etkisini açıklar ve imar hakkı ile deprem güvenliği arasındaki gerilimi tartışır.
Dayanak: Mevzuat: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği çıkma hükümleri ve deprem yönetmeliği (madde yazımda doğrulanır)