M01-D01
Hizmetin özellikleri
Hizmetin dokunulamaz, satıcıdan ayrılamaz, değişken ve saklanamaz olmasının satışa etkisini tanıtır; hizmet pazarlamasının bütünü için Hizmet Pazarlaması akademisine bağlantı verir.
Hizmet, Danışmanlık ve Serbest Çalışan Satışı Akademisi — M01, Görünmeyeni satmak · 1.568 kelime · 8 örnek durum · 2 kanıt kartı · ≈ 7 dk okuma · 10 dk dinleme
Dayanak: Araştırma bulgusu: Lovelock ve Gummesson, Journal of Service Research (2004); Hannák ve ark., CSCW (2017)
Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Hizmet satın alınmadan görülemez; yöntem anlatmak yerine müşterinin elinde kalacak çıktıyı göster. Kalite çoğu zaman işten sonra anlaşılır, bu yüzden müşteri küçük işaretleri okur. İşi yapacak kişi önceden belli olur. Her seferinde değişen hizmette sabit parçaları yaz. Satılmayan saat saklanmaz. Dört özellik bir düşünme aracıdır, sınır çizgisi değildir; temel fark mülkiyetin geçmemesidir. Müşteri işi göremeyince yüze bakabilir; birini seçerken işe bak.
Açılış sahnesi
Aylin, Kozalı Ev'in arka ofisinde yazar kasa fişlerini bir kenara itiyor ve Hakan'a dönüyor. Hakan yarım saattir İkiçınar'ın yöntemini anlatıyor: görüşme, teşhis, satış sürecinin haritası, eğitim. Aylin dinlemiş. Masaya, mağazadan getirdiği bir yastık kılıfını koyuyor. Parmağıyla dokusunu gösteriyor. «Bunu size satarken elinize veriyorum. Beğenmezseniz iade edersiniz. Siz bana altı hafta sonra ne vereceksiniz? Şimdi gösterebilir misiniz?» Hakan ağzını açıyor, kapatıyor. Yıllardır büyük firmalara satış yapmış; ilk kez bir yastık kılıfının karşısında elinde hiçbir şey olmadığını fark ediyor.
Bu derste ne olacak
Bu ders akademinin başlangıcı: bir hizmetin satışını üründen ayıran özellikleri tanıyoruz. Elle tutulmaması, satandan ayrılmaması, her seferinde değişmesi ve saklanamaması satış masasında tek tek ne yapıyor? Bu dört özellik uzun süredir ders kitaplarında duruyor ve ciddi biçimde eleştirildi; o eleştiriyi de okuyoruz. Hizmet pazarlamasının bütünü Hizmet Pazarlaması akademisinde. Burada soru dar: bir uzman görünmeyen işini nasıl konuşur? Dersin sonunda, müşteri işi göremediğinde gözünü nereye çevirdiğini soruyoruz.
Kanıt ne diyor
Sahada
Altı hafta sonra ne?
Yaygın yanlış«Yöntemimizi ayrıntılı anlatırsak müşteri bizi anlar.»
Yöntemi anlatmak müşterinin eline bir şey vermez. Süreç adlarını değil, müşterinin sonunda elinde tutacağı şeyi ve o şeyin örneğini göster.
Kalite ne zaman anlaşılır?
Satıcı aynı zamanda ürün
Yaygın yanlış«Satışı ben yaparım, işi ekip yapar; müşteri farkı anlamaz.»
Müşteri kiminle konuştuysa onu satın aldığını düşünür. İşi kimin yapacağı satıştan önce söylenmezse imzadan sonraki ilk toplantı bir hayal kırıklığı olabilir.
Her seferinde başka
Boş saat
Yaygın yanlış«Bugün boş kalan saatte gelecek ayın işini yaparız; hizmet de biriktirilir.»
Hazırlık ve belge biriktirilebilir, ama müşteriye satılmamış saat faturaya dönemez. Kapasiteyi yönetmek hizmet satışının bir parçasıdır.
Dörtlü her zaman doğru mu?
Burak'ın özellik listesi
Görünmeyince nereye bakılır?
Gri alan
Dört özelliğin hâlâ öğretmeye değer olup olmadığı alanda tartışmalıdır; Lovelock ve Gummesson'ın önerdiği mülkiyet ayrımı da herkesçe benimsenmiş değildir. İyi bir hizmetin ne zaman anlaşılacağı kesin bir çizgiyle ayrılamaz; kimi yönler yıllar sonra bile yoruma açık kalır. Bir önceki işin çıktısını adı silinerek göstermenin müşteriyle yapılan gizlilik anlaşmasına uyup uymadığı her işte ayrıca kontrol edilmeli ve belirsizse bir hukukçuya sorulmalıdır. Hannák ve arkadaşlarının bulguları iki ABD platformuna aittir; Türkiye'deki serbest çalışan pazarında durumun ne olduğu bilinmemektedir ve bir puan farkının nedeni tek bir etkene indirgenemez. Saat ücreti, kapasite ve iptal şartı rakamları kurgusaldır ve bir sektör ortalaması değildir; iptal şartının sözleşmede nasıl yazılacağı da ayrıca bir hukuk sorusudur. Kendi saat maliyetini kendi defterinden hesaplamak gerekir.
Senin işinde
Hizmetini tarif eden cümleleri alt alta yaz, karşısına müşterinin sonunda elinde tutacağı şeyi ekle. Bir önceki işinden adı silinmiş bir çıktı örneği hazırla, gerekirse izin al. Müşterinin kaliteyi işten önce nereden çıkardığını düşün: soruların, geri dönüş sürelerin, teklifinin düzeni. Satışı yapan ile işi yapanı baştan belli et; işi başkası yürütecekse toplantıya getir. İşin sabit parçalarını bir sayfaya yaz, müşterinin katkısını ve kaçarsa teslim tarihinin nasıl kayacağını belirt. Ayda satabileceğin saati hesapla, boş kalan saati para olarak gör ve iptal şartını yaz. Dört özelliği sırayla kendi işine uygula; geçerli olmayanı at ve sıradaki müşteri görüşmesinde hangisinin en çok konuşulduğunu not et. Birlikte çalışacağın serbest çalışanları fotoğrafla ya da tek bir puanla seçme; işlerini isimsiz inceleyip küçük bir denemeyle ölç.
Kendin dene
Aklında kalsın
Hizmet satın alınmadan görülemez; yöntem anlatmak yerine müşterinin elinde kalacak çıktıyı göster. Kalite çoğu zaman işten sonra anlaşılır, bu yüzden müşteri küçük işaretleri okur. İşi yapacak kişi önceden belli olur. Her seferinde değişen hizmette sabit parçaları yaz. Satılmayan saat saklanmaz. Dört özellik bir düşünme aracıdır, sınır çizgisi değildir; temel fark mülkiyetin geçmemesidir. Müşteri işi göremeyince yüze bakabilir; birini seçerken işe bak.
Sonraki derse köprü
Aylin çıktı örneğini beğeniyor, yine de imzalamıyor. Ya parası boşa giderse, ya altı hafta boşa geçerse, ya ekibin önünde mahcup olursa? M01-D02 «Müşterinin riski», bir hizmeti alanın sonucun, zamanın ve paranın riskini üstlendiğini ve bu riski azaltan güvenceleri gösteriyor.
Kendini sına
Soru 1 · Kavram
Hizmetin elle tutulamaz olması satışçıya en çok hangi görevi yükler?
- A) Fiyatı düşürmeyi.
- B) Müşterinin sonunda elinde tutacağı şeyi ve örneğini somut olarak göstermeyi.
- C) Yöntemin adlarını uzun uzun anlatmayı.
- D) Müşteriye iade hakkı tanımayı.
Cevap: B. Müşteri ne alacağını göremez; yöntemin adı ona bir şey vermez. Bir çıktı örneği görünmeyeni konuşulabilir yapar.
Soru 2 · Uygulama
İki ortağın ayda satılabilir 280 saati var, 210 saat satılmış ve saat ücreti 2.000 lira. Bu ayda kaybolan kapasite ne kadardır?
- A) 420.000 lira.
- B) Hiçbir şey; saatler sonraki aya aktarılır.
- C) 280.000 lira.
- D) 140.000 lira.
Cevap: D. 70 boş saatin her biri 2.000 liradır; hizmet saklanamadığı için satılmayan saat sonraki aya taşınmaz.
Soru 3 · Tuzak
Biri «dört özellik hizmetin mallardan farkını kesin olarak belirler» diyor. Lovelock ve Gummesson ne diyor?
- A) Bu dörtlünün geçerliliğini sorguluyor ve mülkiyetin el değiştirmemesini temel ayrım olarak öneriyor.
- B) Dört özelliğin kesin olduğunu kanıtlıyor.
- C) Hizmet diye bir şey olmadığını söylüyor.
- D) Yalnız saklanamazlığın önemli olduğunu savunuyor.
Cevap: A. Onlara göre hizmette geçici erişim ya da kullanım satın alınır. Dört özellik yine yararlıdır, ama her hizmette geçerli değildir.
Soru 4 · Senaryo
Defne, işleri neredeyse aynı kalitede olan iki serbest çalışan görüyor; puanlar 4,9 ve 4,3. Ne yapıyor?
- A) Yüksek puanlıyı seçip konuyu kapatıyor.
- B) Profillerdeki görünüşü bir tabloya yazıp raporluyor.
- C) Portföyleri isimsiz inceliyor, küçük bir deneme işiyle teslim süresini ve düzeltme sayısını ölçüyor.
- D) Puanı düşük olanı doğrudan eliyor.
Cevap: C. Değerlendirme puanı işin kalitesi dışında işaretler de taşıyabilir; ölçüt işin kendisine çevrilir ve kişinin görünüşü kayda geçirilmez.
Anlamadığın bir yer mi var?
Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.