İçeriğe geç

M01-D03

Güven

Güvenilirliği, yakınlığı ve müşterinin çıkarını öne almayı öne çıkaran danışman güveni yaklaşımını ve sınırını tanıtır.

Hizmet, Danışmanlık ve Serbest Çalışan Satışı Akademisi — M01, Görünmeyeni satmak · 1.455 kelime · 7 örnek durum · 2 kanıt kartı · ≈ 7 dk okuma · 10 dk dinleme

Dayanak: Meslek pratiği: Trusted Advisor Associates, güven denklemi; Araştırma bulgusu: Dumas ve ark., Organization Science (2013); Phillips ve ark., Academy of Management Review (2009)

Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.

Güven tek bir özellik değil, ayrı davranışlardır: söyleneni kanıtlamak, sözü tutmak, güvende hissettirmek, kendini öne koymamak. Bilmediğini söylemek güvenilirliği yükseltir. Küçük sözler büyük sonuçlardan önce görülür. Müşterinin çıkarı cümleyle değil, bedeli olan kararla görünür. Denklem düşünme aracıdır, ölçek değildir. Güven de sınır ister. Yakınlık herkese aynı biçimde kurulmaz; kimin rahat ettiğini sormadan kurulan yakınlık, başka birinin kapısını kapatabilir.

Açılış sahnesi

Nevin Hanım, Çeltikpınar'ın toplantı odasında Aylin'e kahve dolduruyor ve eski bir dosyayı masaya bırakıyor. İki yıl önce İkiçınar ona ek bir eğitim programı önermeye hazırlanmış, 180.000 lira. Hakan teklifi getirecekmiş. Getirmemiş. Bir sabah Nevin Hanım'ı aramış: «Satışçılarınız bu eğitime değil, bayi listesinin temizlenmesine ihtiyaç duyuyor; bunu kendi ekibiniz yapar. Biz yapmayalım.» Nevin Hanım fincanını masaya koyuyor. «Babamdan kalan bayileri tanıyan adamı bile dinlemedim bazen. Bunu dinledim, çünkü para kaybedeceğini biliyordu.» Aylin dosyaya bakmıyor. Telefonuna da bakmıyor.

Bu derste ne olacak

Müşterinin riskini önceki derste parçalara ayırdık; bu ders riskin karşısında durmaya çalışan şeyi, güveni işliyor. Bir danışmana neden inanılır? Güvenilirliği, tutarlılığı, yakınlığı ve danışmanın kendini ne kadar düşündüğünü aynı satırda toplayan yaygın bir denklemi okuyoruz. Denklemin mesleğin içinden geldiğini ve bir ölçü aleti olmadığını da söylüyoruz. Bilmediğini söylemek, küçük sözleri tutmak, sırrı saklamak, ikinci aşamayı satmamayı göze almak bu dersin sahneleri. Sonda yakınlığın herkese aynı fiyata satılmadığını görüyoruz.

Kanıt ne diyor

Sahada

Bilmediğini söylemek

Yaygın yanlış«Müşteri uzman aldığını düşünmeli; bilmiyorum demek olmaz.»
Doğrusu

Bilmediği konuda kesin konuşan danışman, ilk yanlışında bütün söylediklerinin değerini düşürür. Bilinmeyeni söylemek, ne zaman bakıp döneceğinle birlikte verildiğinde güveni artırır.

Küçük sözler

Söylenen sözün yeri

Yaygın yanlış«Yakınlık kurmak için müşteriyle bol bol kişisel sohbet edelim.»
Doğrusu

Kişisel sohbet yakınlık üretmeyebilir, hatta rahatsız edebilir. Ölçü, karşıdakinin söylediklerinin korunacağına inanması ve kendini güvende hissetmesidir.

İkinci aşamayı satmamak

Yaygın yanlış«Müşterinin çıkarını önde tuttuğumuzu söylersek güven kazanırız.»
Doğrusu

Bu söylenince olmaz, bedeli olan bir kararda görünür. Kendi kazancına aykırı bir öneriyi yazabilmek, cümleden çok daha fazla iş görür.

Denklem ne değildir?

Güven de sınır ister

Yakınlık kime kolay?

Gri alan

Güven denkleminin geçerliliği tartışmalıdır; değişkenler arasındaki ilişkinin gerçekten bir bölme işlemi gibi çalışıp çalışmadığı belirsizdir ve bu ders için yalnız kurumun kendi tanıtım sayfası okunmuştur, kitabın tam metni değil. Bir danışmanın müşteriye kendi aleyhine öneride bulunması her durumda mümkün olmayabilir; tek gelir kaynağını kaybetme riski olan serbest çalışan için çizgi daha zordur. Müşterinin kişisel açıklamalarının nerede gizlilik yükümlülüğüne girdiği sözleşmeye göre değişir; emin değilsen bir hukukçuya danış. Dumas ve arkadaşlarının bulguları iş arkadaşları arasındadır, danışman ile müşteri ilişkisine doğrudan taşınamaz; Türkiye'deki etnik, bölgesel ve sınıfsal farklarla nasıl kesiştiği yoruma açıktır. Bir kişinin rahat etmediği yere bakıp nedeni tahmin etmek de yeni bir hataya kapı açabilir; en iyisi sormak, ama sorunun kendisi de baskı yaratmamalı.

Senin işinde

Bir sonraki görüşmede bilmediğin ilk soruda «bilmiyorum» de ve ne zaman döneceğini söyle. Küçük ve düzenli bir söz ver, sıkıcı olsa da tut. Bir müşterinin sana söylediğini kimin duyabileceğini baştan düşün ve satış konuşmalarında koz yapma. Son sattığın iş için kendine sor: bu öneriyi, bana para kazandırmasaydı yine yapar mıydım? Uzmanlığının dışına çıkan bir konu geldiğinde başka birine yönlendir. Güven denklemini puan vermek için değil, son görüşmede hangi davranışın eksik kaldığını bulmak için kullan. Birisi her kararı sana bırakıyorsa alanının sınırını söyle ve o konuyu bilen birinin adını ver; hoşuna gitse de dur. Bir ekip içinde yakınlık kurmaya çalışırken tek bir biçim dayatma; kişinin nerede rahat ettiğini sor. Akşam yemeğine gelmeyen bir insan hakkında not almadan önce, o yemeğin kimin için kolay olduğunu düşün.

Kendin dene

Aklında kalsın

Güven tek bir özellik değil, ayrı davranışlardır: söyleneni kanıtlamak, sözü tutmak, güvende hissettirmek, kendini öne koymamak. Bilmediğini söylemek güvenilirliği yükseltir. Küçük sözler büyük sonuçlardan önce görülür. Müşterinin çıkarı cümleyle değil, bedeli olan kararla görünür. Denklem düşünme aracıdır, ölçek değildir. Güven de sınır ister. Yakınlık herkese aynı biçimde kurulmaz; kimin rahat ettiğini sormadan kurulan yakınlık, başka birinin kapısını kapatabilir.

Sonraki derse köprü

Uygulama aşamasına geçerken Aylin bir şart koyuyor: «Her toplantıya Hakan gelecek.» Hakan'ın takvimi aynı anda üç müşteriye söz vermiş durumda. M01-D04 «Satıcı ve hizmet aynı kişi», hizmeti satan ile verenin aynı kişi olmasının hem güven avantajını hem kapasite sınırını gösteriyor.

Kendini sına

Soru 1 · Kavram

Güven denkleminde «öz yönelim» neyi anlatır?

  • A) Kişinin kendi uzmanlık alanını.
  • B) Kişinin yalnız kendi şirketinde çalışmasını.
  • C) Kişinin dikkatini kendi çıkarına ve görünüşüne çevirmesini; denklemde bu değerin yükselmesi güveni azaltır.
  • D) Kişinin kendi işini bağımsız kurmasını.

Cevap: C. Müşteri, karşısındakinin kendi kazancını mı yoksa onun işini mi düşündüğünü sezer; sözde müşteri çıkarı bu değişkeni değiştirmez.

Soru 2 · Uygulama

Hakan kesin bilmediği bir komisyon rakamı soruluyor. Ne yapıyor?

  • A) Aklındaki rakamı kesin gibi söylüyor.
  • B) Konuyu değiştiriyor.
  • C) Soruyu önemsizmiş gibi geçiştiriyor.
  • D) «Bilmiyorum, bakıp yarın öğlene kadar yazacağım» diyor ve cevabı kaynağıyla gönderiyor.

Cevap: D. Bilginin sınırını söylemek, sonraki cümlelere verilen krediyi yükseltir; verilen saatte dönmek de tutarlılık yaratır.

Soru 3 · Tuzak

Hakan ekip toplantısında herkese güven denkleminden puan vermeyi öneriyor. Defne neden itiraz ediyor?

  • A) Denklem düşünmeye yardım eder ama bir ölçek değildir; kendini puanlamak öz yönelimin ta kendisi olabilir.
  • B) Denklem yanlış formüle sahip olduğu için.
  • C) Ekipte matematik bilen olmadığı için.
  • D) Denklem yalnız müşteri için kullanılabildiği için.

Cevap: A. Bu meslek modeli bir araştırma ölçeği olarak sınanmış değildir; onu son görüşmedeki bir davranışı bulmak için kullanmak daha yararlıdır.

Soru 4 · Senaryo

Proje yemeğinden erken ayrılan serbest tasarımcı için Hakan «mesafeli, kaynaşamadı» notu yazmak üzere. Defne ne yapıyor?

  • A) Notu rapora ekliyor.
  • B) Notu siliyor; yakınlığı tasarımcının seçtiği düzende, ortak iş üzerinden kuruyor.
  • C) Tasarımcıyı bir daha çağırmamaya karar veriyor.
  • D) Tasarımcının görünüşünü nota ekliyor.

Cevap: B. Kaynaşma herkes için aynı rahatlıkta değildir; birinin rahat etmemesi kusur diye yazılmaz, yakınlığın kurulduğu yer değiştirilir.

Anlamadığın bir yer mi var?

Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?