Brifle çalışmak

Açılış sahnesi

Toplantı odasının ekranında Hülya Hanım'ın sabah gönderdiği ileti açık. Konu satırı «Bahar kapağı»; gövdesinde, kapağın güzel olmasını dileyen tek bir cümleden başka bir şey yok.

Arda hemen bir bahar sahnesi düşünmeye başlıyor: çiçekler, kuşlar, açık renkler. Emre elini kaldırıyor. «Dur,» diyor. «Kaç kişi okuyacak, hangi yazının kapağı, kâğıt mı ekran mı, ne zaman matbaada olmalı, kim onaylayacak? Bunların hiçbiri yok.»

Leyla Hanım e-postanın altına bir satır ekliyor: «Hülya Hanım, çizmeye başlamadan önce yarım saatlik bir görüşme isteyebilir miyiz?» Sonra Arda'ya dönüyor. «Bir kapak çizmek bir saat sürmez,» diyor. «Ama yanlış soruya verilmiş bir cevabı düzeltmek bir hafta sürer.»

Bu derste ne olacak

Bir illüstrasyon işi çoğu zaman eksik bir istekle başlar ve illüstratörün ilk işi çizmek değil, o isteği bir brife dönüştürmektir. Bu derste bir illüstrasyon brifinde neler bulunması gerektiğini, illüstratörün müşteriye sorması gereken soruları ve eskizlerin hangi aşamalarda, kim tarafından onaylanacağını ele alacağız. Tasarım briflerinin niteliklerini birçok kaynaktan toplayan bir konferans bildirisini bütünüyle inceleyeceğiz. Bir işe konan sınırların, örneğin bir teslim tarihinin ya da kısıtlı bir bütçenin, yaratıcı sonucu nereye ittiğini tartışan bir yönetim derlemesinin özetine bakacağız. Bir dergi kapağının baskı dosyasının ölçüsünü ve piksel boyutunu kendimiz hesaplayacağız.

Kanıt ne diyor

Brif bir formmuş gibi konuşulur; aşağıdaki kartlar onun hem bir iletişim aracı hem de işin sınırlarını çizen bir belge olduğunu gösteriyor.

Sahada

Gri alan

Brifin ayrıntı düzeyi üzerinde bir uzlaşma yok. Sosa'nın derlemesi briflerin belirsizlik ile açıklık arasında bir denge kurduğunu ve eğitimde zaman ile kaynak kısıtlı olduğunda belirsizlikten kaçınıldığını yazıyor; ama makale öğrenci brifleri üzerine ve illüstrasyona özgü değil. Acar ve arkadaşlarının derlemesinin yalnız özetine ulaştık; iki renk baskı ya da kısa bir takvim gibi somut kısıtların illüstrasyonu nasıl etkilediğini ölçen bir kanıt bulamadık. Eskiz turu sayısı ve revizyon kuralları meslekte yaygın bir uygulama, ama bunların işin niteliğine etkisini sınayan bir araştırma okumadık. Hangi düzeltmenin ek iş, hangisinin olağan bir revizyon sayılacağı da çoğu zaman bir pazarlık konusu ve sözleşmeye bağlı. Brife harcanan sürenin işin sonucunu iyileştirip iyileştirmediği de elimizdeki kaynaklarda sınanmış değil.

Senin işinde

Bir istek geldiğinde çizmeye başlamadan önce onu bir brife dönüştür: amaç, ilgili metin, okur, ortam, ölçü, teknik değerler, takvim, eskiz ve revizyon turları, onay mercii, kullanım kapsamı ve bütçe. Okuru müşteriye ayrıca sor; müşteri onu bildiği için yazmayı unutur. İlgili metni okumadan çizme; metin henüz yoksa taslağını iste ve son metinle karşılaştırma tarihini brife yaz. Ölçüyü, taşma payını ve çözünürlüğü matbaadan ya da yayın ekibinden öğren; birden çok ortam varsa kompozisyonu en baştan hepsine göre kur. Takvimi teslim tarihinden geriye doğru kur ve müşterinin yanıt süresini de içine al. Son onayı kimin vereceğini öğren ve onu eskiz aşamasına davet et. Brif değiştiğinde eski sürümü sakla, farkı tarihle not et ve değişikliğin hangi işleri etkilediğini müşteriyle konuş. Görüşmeden sonra brifi yazıya döküp müşteriye gönder ve onun onayını al; sözlü bir anlaşma iki taraf için de ayrı bir şey ifade edebilir.

Kendin dene

Aklında kalsın

Bir illüstrasyon işi çoğu zaman eksik bir istekle başlar; illüstratörün ilk işi onu bir brife dönüştürmektir. Sosa'nın derlemesine göre brif paydaşlar arasında bir iletişim aracıdır, proje boyunca bir dayanak olarak kullanılır ve kendisi de değişir. Acar ve arkadaşlarının derlemesi, sınırların yaratıcılığa etkisinin tek yönlü olmadığını gösterir. Bizim hesabımıza göre A4 bir kapak taşma payıyla 216 × 303 mm, 300 piksel/inç ile yaklaşık 2.551 × 3.579 piksel ister. Okuru, ölçüyü, takvimi ve onay mercisini brife yaz.

Sonraki derse köprü

Kapak görüşmesinin sonunda Hülya Hanım arşivden eski bir dergi çıkarıyor: belediyenin elli yıl önceki ilk bülteni. Kapağında yalnız iki renkle basılmış, kalın çizgili bir çeşme resmi var. Fatma Usta da atölyeden dedesinin zamanından kalma, taş baskıyla çoğaltılmış bir desen kataloğu getiriyor. Arda bu resimlerin neden böyle göründüğünü merak ediyor: çizgilerin kalınlığı bir üslup mu, yoksa o dönemin baskı tekniğinin bir zorunluluğu mu? Basılı resim yüzyıllar içinde nasıl değişti ve illüstrasyon bugünkü alanlara nasıl dağıldı? M01-D04 basılı resmin ve illüstrasyon mesleğinin yüzyıllar içindeki değişimine kısa bir bakış sunuyor.

Kendini sına

Soru 1 · Kavram

Acar ve arkadaşlarının derlemesinin özeti, yeni fikirleri sınırlayan koşullara hangi örnekleri veriyor?

• A) Yalnız bütçe, çünkü her kısıt sonunda paraya dayanır.
• B) Mevzuat, teslim tarihi, kısıtlı kaynak.
• C) Yalnız müşterinin beğenisi.
• D) Yalnız teknik değerler.

Cevap: B. Özet mevzuatı, teslim tarihini ve kısıtlı kaynağı örnek gösteriyor ve bu sınırlamaların etkisine dair araştırmaların birbirini tutmadığını belirtiyor.

Soru 2 · Kavram

Sosa'nın derlemesine göre brif projenin hangi aşamasında işe yarar?

• A) Yalnız ilk toplantıda.
• B) Yalnız teslim günü, işi değerlendirmek için.
• C) Hiçbir aşamada, çünkü brif hep değişir.
• D) Proje boyunca bir dayanak olarak.

Cevap: D. Yazara göre brif projenin başlangıç tanımını koyar, proje boyunca başvurulan bir dayanak olmayı sürdürür ve kendisi de değişir.

Soru 3 · Hesap

A4, yani 210 mm × 297 mm ölçüsünde bir kapak her kenarda 3 mm taşma payıyla hazırlanacak ve matbaa 300 piksel/inç istiyor. Dosyanın genişliği yaklaşık kaç piksel olmalı?

• A) Yaklaşık 2.551 piksel.
• B) Tam 2.480 piksel, çünkü taşma payı piksele girmez.
• C) Yalnız 216 piksel.
• D) Yaklaşık 1.276.

Cevap: A. Genişlik 210 artı 6, yani 216 mm eder; 216 bölü 25,4 çarpı 300 yaklaşık 2.551 piksel eder.

Soru 4 · Tuzak

Biri «Zaman kısa; eskiz göstermeden doğrudan son resmi çizip gönderelim, müşteri beğenirse iş biter» diyor. Bu önerinin riski ne?

• A) Son resim her zaman eskizden kötü olur.
• B) Müşteriler eskiz görmeyi sevmez.
• C) Yön değişirse bütün iş baştan yapılır.
• D) Eskiz göstermek sözleşmeye göre yasaktır, bu yüzden hiç gösterilmemelidir.

Cevap: C. Eskiz onayı yönün ucuz bir aşamada konuşulmasını sağlar; onay mercii son resmi ilk kez gördüğünde yönü değiştirirse bütün iş baştan yapılır ve bu da takvimi ve bütçeyi aşar.