İllüstrasyonun alanları

Açılış sahnesi

Pazartesi sabahı tahtada yedi satır var. Sırlı Avlu: yeni bir kase serisi için kutular ve internet mağazası için bir indirim görseli. Kestaneyaka: belediye dergisinin bahar kapağı, parklara konacak bitki tanıtım panoları ve piknik alanları için bir uyarı tabelası. Yeşerti: uygulamanın içinde, cihazın nasıl takılacağını gösteren küçük çizimler.

Arda satırları okuyup kalemi bırakıyor. «Bunların hepsini ben mi çizeceğim?»

Leyla Hanım tahtanın yanına üç sütun ekliyor: ne kadar özgürüz, neyi doğru çizmek zorundayız, kim kontrol edecek? Sütunları her satır için doldurdukça tahta ayrışmaya başlıyor. Dergi kapağında ilk sütun neredeyse boş kalıyor; uyarı tabelasında ikinci sütun bir kurallar listesiyle doluyor; bitki panosunda üçüncü sütuna bir botanikçinin adı yazılması gerekiyor.

Bu derste ne olacak

İllüstrasyon tek bir meslek gibi konuşulur, ama bir dergi kapağı ile bir güvenlik işareti, bir kutu motifi ile bir bitki çizimi aynı kurallarla yapılmaz. Bu derste illüstrasyonun başlıca alanlarını, yayın ve editoryal işleri, ambalajı, reklamı, bilgi ve güvenlik işaretlerini, bilimsel ve tıbbi illüstrasyonu, illüstratörün her birindeki özgürlüğü, doğruluk yükümlülüğü ve denetçisi üzerinden karşılaştıracağız. İllüstrasyonun uzmanlık alanlarını sayan bir başvuru kaynağına, güvenlik işaretlerinin biçimini ve rengini belirleyen uluslararası bir standarda ve ambalajdaki ürün resminin alışverişçinin dikkatini ne zaman artırdığını sınayan bir araştırmaya bakacağız.

Kanıt ne diyor

Alanları birbirinden ayırmanın bir yolu, her birinde resmin kime hesap verdiğine bakmaktır: okurun beğenisine mi, bir standarda mı, bir bilim insanının gözüne mi?

Sahada

Gri alan

Alanlar arasındaki çizgiler net çekilemiyor: bir bitki panosu hem bilimsel hem bilgi illüstrasyonu, bir indirim görseli hem reklam hem ambalajın bir uzantısı olabilir. Wikipedia maddesinin alan listesi genel bir başvuru kaynağının sınıflaması, mesleğin resmî bir ayrımı değil. Underwood ve arkadaşlarından elimizde özetten fazlası yok; deney sanal bir mağazada yapıldı ve çini gibi bir ürün kategorisini sınamadı. ISO 7010'un kendi metnini okumadık ve bağlayıcılığını o ülkenin mevzuatı ve işin şartnamesi belirler. Tıbbi illüstrasyon programlarına dair bilgiler Kuzey Amerika'ya ait; Türkiye'de bu mesleğin eğitiminin nasıl düzenlendiğine dair bir kanıt okumadık. Bir illüstratörün birden çok alanda çalışıp çalışamayacağı da bir yetkinlik ve sorumluluk sorusu; bunu ölçen bir araştırma bulamadık. Alanlar arasında ücret ve kullanım süresi farklarını gösteren güvenilir bir veri de okumadık.

Senin işinde

Yeni bir işe başlarken önce onun hangi alana düştüğünü yaz, sonra üç soruyu yanıtla: ne kadar özgürüm, neyi doğru çizmek zorundayım, kim kontrol edecek? Editoryal bir işte yazıyı okumadan çizmeye başlama; yorumun yazıyla bağını okurun göreceği bir yerde kur. Bilgi ve güvenlik işaretlerinde ilgili standardı ve şartnamenin onu isteyip istemediğini öğren; bir standart varsa sembolü yeniden icat etme. Bilimsel bir işte eskizi bir uzmana onaylat ve bunu takvime baştan yaz. Tıbbi bir iş istendiğinde yetkin olup olmadığını dürüstçe değerlendir; değilsen alanın uzmanına yönlendir. Ambalajda ürün resmi koymadan önce markanın ne kadar tanındığını ve ürünün nasıl satın alındığını sor. Bir işin ne kadar süre kullanılacağını öğren; bu, fiyatı da etkiler. Alışık olmadığın bir alandan iş geldiğinde, o alanda yayımlanmış birkaç örneği yan yana koy ve onlarda neyin hiç değişmediğini not et; değişmeyen şey çoğu zaman o alanın kuralıdır.

Kendin dene

Aklında kalsın

İllüstrasyon tek bir iş değil, alanlara göre ayrışan bir meslekler ailesidir; bir kapak, bir tabela, bir kutu ve bir anatomi çizimi aynı kurallarla yapılmaz. Alanları ayırmanın bir yolu illüstratörün özgürlüğüne, doğruluk yükümlülüğüne ve denetçisine bakmaktır. ISO 7010 güvenlik işaretlerinin biçimini ve rengini belirler; Underwood ve arkadaşlarının çalışmasında ambalajdaki ürün resmi dikkati yalnız belirli koşullarda artırdı; tıbbi illüstrasyon ayrı bir eğitim isteyen bir meslektir. Her işe, kime hesap verdiğini sorarak başla.

Sonraki derse köprü

Hülya Hanım bahar kapağı için stüdyoya bir e-posta yazmış; içinde tek bir cümle var: «Bahar sayısı için güzel bir kapak.» Ne yazının metni, ne derginin ölçüsü, ne baskı tarihi, ne de kaç eskiz göreceği belli. Emre e-postayı Arda'ya iletip altına bir soru listesi eklemeye başlıyor. Bir illüstratör çizmeye başlamadan önce müşteriden ne öğrenmeli ve eskiz onayı ne zaman, nasıl verilmeli? M01-D03 bir illüstrasyon brifinin içeriğini, illüstratörün sorması gereken soruları ve eskiz onayı aşamasını ele alıyor.

Kendini sına

Soru 1 · Kavram

ISO 7010'a göre yasak bildiren bir güvenlik işaretinin biçimi ve rengi nedir?

• A) Mavi bir daire, çünkü zorunluluk bildirir.
• B) Sarı bir üçgen.
• C) Kırmızı, çapraz çizgili daire.
• D) Yeşil bir kare.

Cevap: C. Yasak işaretleri kırmızı, çapraz çizgili bir dairedir; mavi daire zorunlu eylemi, sarı üçgen uyarıyı, yeşil kare ya da dikdörtgen güvenli durumu bildirir.

Soru 2 · Kavram

Underwood ve arkadaşlarının çalışmasında ambalajdaki ürün resmi hangi markalarda dikkati artırdı?

• A) Az tanınan markalarda.
• B) En tanınmış markalarda, çünkü resim onları hatırlattı.
• C) Bütün markalarda eşit biçimde.
• D) Hiçbir markada.

Cevap: A. Etki yalnız az tanınan markalarda, örneğin mağaza markalarında, ve görece yüksek deneyim yararı sunan kategorilerde görüldü.

Soru 3 · Kavram

Wikipedia maddesine göre ISO 7010'daki ilk yardım haçı için ne söylenir?

• A) Hiçbir koşulda değiştirilemez.
• B) Yalnız yeşil zemin üzerinde kullanılır, başka renk kabul edilmez.
• C) Standarttan kaldırılmıştır.
• D) Kültüre uygun bir öğeyle değiştirilebilir.

Cevap: D. Standart ilk yardım haçının kültürel gereksinimlere uygun başka bir öğeyle değiştirilebileceğini belirtiyor; bazı ülkelerde hilal kullanılıyor.

Soru 4 · Tuzak

Biri «Diz ekleminin çizimini de Arda yapsın; iyi çiziyor, anatomiyi bir kitaptan bakar» diyor. Bu öneri neyi hesaba katmıyor?

• A) Arda diz çizemez.
• B) Tıbbi illüstrasyon ayrı bir eğitim ister.
• C) Kitaplardaki anatomi çizimleri her zaman yanlıştır.
• D) Belediye broşürlerinde hiçbir zaman resim kullanılmaz, bu yüzden çizime gerek yoktur.

Cevap: B. Wikipedia maddesine göre tıbbi illüstratörlerin çoğu akredite yüksek lisans programlarında yetişiyor ve tıp, bilim ve sanat eğitimini birlikte sürdürüyor; doğruluk sorumluluğu bir kitaptan bakarak karşılanamayabilir.