Sedef bulaşıcı değildir; bağışıklık sisteminin deride ve bazen eklemlerde yol açtığı iltihaplı bir hastalıktır. Son yirmi yılda tedavisi büyük ölçüde değişti; ama birçok hasta hâlâ krem ile kaplıca arasında gidip gelir ve damgalanmayla yalnız kalır. Bu modül sedefi bedende olandan eklem tutulumuna, güneşten Kangal'ın balıklarına kadar ele alır.
Bu modülün sonunda
- Sedefin bağışıklıkla ilişkisini, türlerini, eklem tutulumunu ve beklemeden bakılması gereken yaygın alevlenmeyi açıklar.
- Krem, ışık, sistemik ve biyolojik tedavileri, bitkileri ve rivayetleri kanıt etiketiyle tartar.
- Tetikleyicilerini ve deri değişikliklerini kaydeder ve hekimiyle bir plan kurar.
Dersler
- M09-D01Sedefte deride ve bedende ne oluyorProgramda
Bağışıklık sisteminin deri hücrelerini nasıl hızlandırdığını, sedefin neden bulaşıcı olmadığını ve kalp ve metabolizma ile ilişkisini açıklar.
Dayanak: Güçlü kanıt: Griffiths 2021 (The Lancet) sedef derlemesi; Kılavuz önerisi: DSÖ 2016 küresel sedef raporu
- M09-D02Tek sedef mi, birkaç sedef miProgramda
Plak, damla, püstüler ve bütün bedeni saran türleri, tırnak ve eklem tutulumunu ve sedefle karışan deri hastalıklarını bilir.
Dayanak: Kılavuz önerisi: Amerikan Dermatoloji Akademisi ve Ulusal Sedef Vakfı kılavuzu (Menter 2019); Araştırma yönü: psoriatik artrit tarama çalışmaları
- M09-D03Sedef için güncel tıbbın masasıProgramda
Kremlerin, ışık tedavisinin, sistemik ilaçların ve biyolojik ilaçların yerini ve kimde gündeme geldiğini doz yazmadan tartar.
Dayanak: Kılavuz önerisi: Menter 2019 kılavuz serisi
- M09-D04Derinin gözlemcisi olmakProgramda
Stres, enfeksiyon, ilaç, alkol ve sigara gibi tetikleyicileri ve deri değişikliklerini fotoğraf ve günlükle izler.
Dayanak: Araştırma yönü: sedef tetikleyicileri gözlemsel çalışmaları
- M09-D05Gelenekler sedefi nasıl anlatırProgramda
Ayurveda'nın «kuṣṭha» hastalıklarını, Çin tıbbının «kan ısısı» anlatısını ve İbn Sina tıbbının deri hastalıkları bölümünü kendi mantıklarıyla açıklar.
Dayanak: Gelenekte var: Caraka Saṃhitā (kuṣṭha); Araştırma yönü: Çin tıbbında sedef örüntüleri
- M09-D06Sedefte bitkiler ve takviyelerProgramda
Balık yağının, D vitamininin, aloe verasının ve bitkisel kremlerin sedefteki kanıtını, zarar riskini ve gebelik ve emzirmedeki durumunu tartar.
Dayanak: Araştırma yönü: sedefte besin takviyeleri sistematik derlemeleri
Farmakognozi ve Bitkisel Ürünler Akademisi’nde: M07-D04
- M09-D07Güneş, deniz ve kiloProgramda
Güneş ışığının ve ışık tedavisinin farkını, deniz ve tuz gölü iklim tedavisini ve kilo vermenin sedefe etkisini kanıt etiketiyle bilir.
Dayanak: Umut verici: Jensen 2013 kilo verme randomize çalışması; Araştırma yönü: Ölü Deniz iklim tedavisi çalışmaları
- M09-D08Rivayetler: Kangal'ın balıkları, Ölü Deniz ve katranProgramda
Balıklı kaplıca, tuz gölü ve katran rivayetlerini üç soruyla tartar; M01-D03'teki Kangal örneğini sedefin kendi kanıtıyla tamamlar.
Dayanak: Umut verici: Özçelik 2000 Kangal çalışması; Araştırma yönü: kömür katranı ve iklim tedavisi
- M09-D09Sedefte zarar veren «çözümler»Programda
Kortizonu kendi başına almanın ve bırakmanın, içeriği bilinmeyen «bitkisel» kremlerin ve ağır metal içeren ürünlerin zararını bilir.
Dayanak: Kılavuz önerisi: Menter 2019 sistemik kortikosteroid uyarısı; Araştırma yönü: gizli steroid içeren bitkisel krem bildirimleri
- M09-D10Sedefte kendi yol haritanProgramda
Tedavi geçmişini, tetikleyicilerini ve sorularını hekimiyle konuşacağı bir plana dönüştürür; damgalanma ve umutsuzluk ağırlaştığında nereye başvuracağını bilir.
Dayanak: Kılavuz önerisi: Menter 2019; DSÖ 2016 raporu (damgalanma)
Sağlık Okuryazarlığı Akademisi’nde: 67.1