Bu akademi bir eğitim programıdır; tanı koymaz, tedavi önermez ve hekiminizin yerini tutmaz. Hiçbir derste ilaç dozu yazılmaz. İlacınızı kendi başınıza bırakmayın ya da değiştirmeyin; bir bitki ya da takviyeye başlamadan önce hekiminize ve eczacınıza danışın. Ani ve şiddetli bir belirtide beklemeden 112'yi arayın. Derslerdeki okuma grubu ve üyeleri kurgudur.
Rolüne göre patika
Temel patika her okur içindir: bir geleneği kendi diliyle okumak, rivayeti tartmak, kendi deneyini kurmak, umudu satanı tanımak. Öteki patikalar duruma göre dizilir; her biri temel patikayla başlar.
1 modül · 5 ders
Temel
Her okur için: etiketleri okumak, geleneği ve rivayeti tartmak, kendi deneyini kurmak.
2 modül · 15 ders
Migrenle yaşıyorum
Migreni olan ve yakınları.
3 modül · 26 ders
Başım dönüyor
Baş dönmesi ya da sallantıyla yaşayan ve yakınları.
2 modül · 16 ders
Tiroidimle yaşıyorum
Hashimoto ya da hipotiroidiyle yaşayan ve yakınları.
3 modül · 25 ders
Her yerim ağrıyor
Fibromiyaljiyle ya da yaygın ağrıyla yaşayan ve yakınları.
Kapıyı açmadan önce → Fibromiyalji → Kronik yorgunluk (ME/KYS)
3 modül · 25 ders
Dinlenince geçmeyen yorgunluk
ME/KYS ya da uzun süren yorgunlukla yaşayan ve yakınları.
Kapıyı açmadan önce → Kronik yorgunluk (ME/KYS) → Fibromiyalji
2 modül · 15 ders
Kulağım çınlıyor
Kulak çınlamasıyla yaşayan ve yakınları.
2 modül · 15 ders
Bağırsağımla yaşıyorum
İrritabl bağırsak sendromuyla yaşayan ve yakınları.
2 modül · 15 ders
Sedefle yaşıyorum
Sedef hastalığıyla yaşayan ve yakınları.
- Sağlık Okuryazarlığı Akademisi: hastalığın genel haritası, kanıtın türleri, plasebo ve sözde bilim — bir kez ve herkes için.
- Akupunktur Akademisi: iğnenin kendisi — noktalar, kanallar ve uygulayıcının bilgisi.
- Çin Tıbbı Akademisi: Çin tıbbının kavramları ve kendi içindeki mantığı — gelenek olarak, baştan sona.
- Farmakognozi ve Bitkisel Ürünler Akademisi: bitkinin içindeki etken madde, standardizasyon ve bitkisel ürünün güvenliği — eczacının tarafından.
- İlacı Doğru Kullanmak Akademisi: ilacı zamanında, doğru biçimde ve bırakmadan almak — evdeki beceri.
- Burada sorulan: bu kronik durumda hangi kapı henüz açılmamış olabilir, kim ne sunuyor ve bunun kanıtı nerede duruyor?
Araçlar
Derslerin kaynaklarına dayanan, tanı koymayan yardımcılar.
- Yaşayan kanıt: Derslerdeki bütün kanıt kartları; her birinin kaynağı, etiketi ve son kontrol günü.
- Denemeye değer mi?: Derslerde tartılan bitki, takviye ve alışkanlık değişikliklerinin kanıtı, riski, yaklaşık maliyeti, ne zaman anlaşılacağı ve kimlere uygun olmayabileceği.
- Etkileşim kartları: Bu durumların ilaçlarıyla birlikte kullanılan besin, bitki ve takviyelerin derslerde anlatılan etkileşimleri.
- Doktora götür: Kendinde gördüğün işaretleri seç; hekimine soracağın soruları ve yanına alacağın kayıtları tek sayfada yazdır.
- Kendi deneyini kur: Bir değişikliği kendi bedeninde düzenli biçimde dene: önce değiştirmeden say, sonra tek bir şeyi değiştirip aynı süre boyunca yine say.
- Şifa Coğrafyası: Derslerde tartılan rivayetlerin haritası: ne anlatılıyor, arkasında ölçülebilir ne olabilir, bugün ne biliyoruz.
Akademi boyunca çalışacağın şirket: Çeşmebaşı Halk Kütüphanesi Perşembe Grubu
Kurgusal bir okuma ve dayanışma grubu: Orta Anadolu'da bir il merkezindeki halk kütüphanesinde her perşembe akşamı kronik bir durumla yaşayan on iki kişi bir araya gelir. Grubu mahallenin aile hekimi Dr. Seda Hanım kurdu; ilaç önermez, soru biriktirir. Masada okunan makale, getirilen bir bitki paketi, birinin duyduğu bir rivayet olur; konuşma her seferinde «bunu hekimimize nasıl soralım» sorusuyla kapanır.
Dr. Seda Hanım
Otuz sekiz yaşında, Çeşmebaşı Aile Sağlığı Merkezi'nde aile hekimi. Listesinde üç bin iki yüz kişi var; çoğunu adıyla, birçoğunu üç kuşağıyla tanır.
Derya
Otuz dört yaşında, ilkokul öğretmeni. On beş yıldır migren; ayda on gün ağrıyla geçiyor. Çantasında her zaman bir ağrı kesici ve güneş gözlüğü var.
Hüsnü Bey
Altmış bir yaşında, emekli demiryolu makinisti. İki yıldır sabahları yataktan kalkarken oda dönüyor; merdivenden inerken tırabzanı bırakmıyor.
Elif
Yirmi dokuz yaşında, muhasebeci. Üç yıl önce Hashimoto tanısı aldı; ilacını her sabah alıyor, tahlilleri «normal», yorgunluğu geçmiyor. Bir yıl içinde çocuk sahibi olmak istiyor.
Rıza Usta
Altmış sekiz yaşında, çarşıda kırk yıllık aktar. Babasından kalan bitki defterini hâlâ tutar; gruba ara sıra gelir, bildiğini anlatır ve «bunu bir de doktora sorun» demeyi unutmaz.
Program
Bölüm I · Her okur · Tümü yayında
Kapıyı açmadan önce
Bir iddiayı, bir geleneği ve bir rivayeti nasıl tartarım?
Bölüm II · Migren ve baş dönmesiyle yaşayanlar · Tümü yayında
Baş ve denge
Migren ve baş dönmesinde hangi kapılar açık?
Bölüm III · Tiroidiyle yaşayanlar · Tümü yayında
Tiroid
İlaca rağmen iyi değilsem neye bakmalıyım?
Bölüm IV · Yaygın ağrı ve geçmeyen yorgunlukla yaşayanlar · Tümü yayında
Ağrı ve yorgunluk
Tahlillerim normalken ağrım ve yorgunluğum neden geçmiyor?
Bölüm V · Kulak çınlamasıyla yaşayanlar · Tümü yayında
Kulak
Kulağımdaki ses susmuyorsa neler yapılabilir?
Bölüm VI · Bağırsak yakınmalarıyla yaşayanlar · 5 / 10 ders yayında
Bağırsak
Karnım ağrıyor ve tahlillerim temizse neye bakmalıyım?
Bölüm VII · Sedefle yaşayanlar · 10 ders programda
Deri
Sedef geri gelip duruyorsa hangi kapılar açık?
Bu bilgi ne kadar sağlam?
Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır. Bir gelenek ya da rivayet saygıyla anlatılır ama kanıt gibi sunulmaz; bir başkasına iyi gelen yöntem size de iyi gelecek gibi yazılmaz; kanıtı güçlü bir yöntemin bile zarar riski ayrıca gösterilir.
- Güçlü kanıt
- Sistematik derleme ya da tutarlı sonuç veren birden çok kontrollü çalışma. Kaç çalışma, kaç kişi ve kanıtın kesinliği kartta söylenir; «güçlü» herkeste işe yarar demek değildir.
- Kılavuz önerisi
- Uzmanlık derneğinin ya da sağlık kurumunun (NICE, DSÖ, ulusal dernekler) yayımlanmış önerisi. Önerinin gücü ve hangi kanıta dayandığı söylenir.
- Umut verici
- Küçük, az sayıda ya da çelişkili sonuç veren çalışmalar. Denemeye değer bir soru açar; sonucu kesin değildir ve kartta bu sınır yazılır.
- Zarar riski
- Bilinen yan etki, ilaç etkileşimi, tahlili yanıltma ya da düzenleyici kurum uyarısı. Bir yöntemin kanıtı ne olursa olsun bu etiket ayrıca görünür.
- Gelenekte var
- Bir tıp geleneğinin kaynağında yer alır (İbn Sina, Çin tıbbı klasikleri, Ayurveda metinleri, Anadolu halk hekimliği); kontrollü çalışmayla sınanmamıştır. Saygıyla ve kendi mantığıyla anlatılır.
- Rivayet
- Bir yere, bir suya, bir kişiye bağlanan anlatı. Ne anlatıldığı, arkasında ölçülebilir ne olabileceği ve bugün ne bilindiği ayrı ayrı söylenir.