İçeriğe geç

Kronik Durumlar: Açık Kapılar Akademisi

«Buna çare yok» dendiyse, önce hangi kapıların denendiğine bakalım.

Derya on beş yıldır migrenle yaşıyor ve önleyici tedavi diye bir şey olduğunu geçen yıl duydu. Hüsnü Bey iki yıldır başını yastığa koyarken dönen odayla uyanıyor; kimse ona başını belli bir sırayla çevirmeyi göstermedi. Elif ilacını her sabah alıyor, tahlilleri «normal» çıkıyor, ama kendini hâlâ iyi hissetmiyor. Bu akademi «bu hastalığın tedavisi yok» cümlesini duymuş herkes için yazıldı. Her durumu bütün yüzleriyle ele alır: bedende ne olduğu, gözden kaçmış olabilecek ayrım, güncel tıbbın masasındakiler, Çin tıbbının, Ayurveda'nın, İbn Sina'nın ve Anadolu'nun aynı hastalığa nasıl baktığı, bitkiler, rivayetler ve şifalı diye anılan sular. Her iddianın yanında ağırlığını gösteren bir etiket durur. Hiçbir ders ilacınızı bırakmanızı ya da değiştirmenizi önermez; her ders hekiminizle konuşacağınız bir soru bırakır.

ders yayında
72
rol patikası
9
modül
9
ders programda
87

Bu akademi bir eğitim programıdır; tanı koymaz, tedavi önermez ve hekiminizin yerini tutmaz. Hiçbir derste ilaç dozu yazılmaz. İlacınızı kendi başınıza bırakmayın ya da değiştirmeyin; bir bitki ya da takviyeye başlamadan önce hekiminize ve eczacınıza danışın. Ani ve şiddetli bir belirtide beklemeden 112'yi arayın. Derslerdeki okuma grubu ve üyeleri kurgudur.

Rolüne göre patika

Temel patika her okur içindir: bir geleneği kendi diliyle okumak, rivayeti tartmak, kendi deneyini kurmak, umudu satanı tanımak. Öteki patikalar duruma göre dizilir; her biri temel patikayla başlar.

Araçlar

Derslerin kaynaklarına dayanan, tanı koymayan yardımcılar.

  • Yaşayan kanıt: Derslerdeki bütün kanıt kartları; her birinin kaynağı, etiketi ve son kontrol günü.
  • Denemeye değer mi?: Derslerde tartılan bitki, takviye ve alışkanlık değişikliklerinin kanıtı, riski, yaklaşık maliyeti, ne zaman anlaşılacağı ve kimlere uygun olmayabileceği.
  • Etkileşim kartları: Bu durumların ilaçlarıyla birlikte kullanılan besin, bitki ve takviyelerin derslerde anlatılan etkileşimleri.
  • Doktora götür: Kendinde gördüğün işaretleri seç; hekimine soracağın soruları ve yanına alacağın kayıtları tek sayfada yazdır.
  • Kendi deneyini kur: Bir değişikliği kendi bedeninde düzenli biçimde dene: önce değiştirmeden say, sonra tek bir şeyi değiştirip aynı süre boyunca yine say.
  • Şifa Coğrafyası: Derslerde tartılan rivayetlerin haritası: ne anlatılıyor, arkasında ölçülebilir ne olabilir, bugün ne biliyoruz.

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Çeşmebaşı Halk Kütüphanesi Perşembe Grubu

Kurgusal bir okuma ve dayanışma grubu: Orta Anadolu'da bir il merkezindeki halk kütüphanesinde her perşembe akşamı kronik bir durumla yaşayan on iki kişi bir araya gelir. Grubu mahallenin aile hekimi Dr. Seda Hanım kurdu; ilaç önermez, soru biriktirir. Masada okunan makale, getirilen bir bitki paketi, birinin duyduğu bir rivayet olur; konuşma her seferinde «bunu hekimimize nasıl soralım» sorusuyla kapanır.

  • Dr. Seda Hanım

    Otuz sekiz yaşında, Çeşmebaşı Aile Sağlığı Merkezi'nde aile hekimi. Listesinde üç bin iki yüz kişi var; çoğunu adıyla, birçoğunu üç kuşağıyla tanır.

  • Derya

    Otuz dört yaşında, ilkokul öğretmeni. On beş yıldır migren; ayda on gün ağrıyla geçiyor. Çantasında her zaman bir ağrı kesici ve güneş gözlüğü var.

  • Hüsnü Bey

    Altmış bir yaşında, emekli demiryolu makinisti. İki yıldır sabahları yataktan kalkarken oda dönüyor; merdivenden inerken tırabzanı bırakmıyor.

  • Elif

    Yirmi dokuz yaşında, muhasebeci. Üç yıl önce Hashimoto tanısı aldı; ilacını her sabah alıyor, tahlilleri «normal», yorgunluğu geçmiyor. Bir yıl içinde çocuk sahibi olmak istiyor.

  • Rıza Usta

    Altmış sekiz yaşında, çarşıda kırk yıllık aktar. Babasından kalan bitki defterini hâlâ tutar; gruba ara sıra gelir, bildiğini anlatır ve «bunu bir de doktora sorun» demeyi unutmaz.

Program

Bölüm I · Her okur · Tümü yayında

Kapıyı açmadan önce

Bir iddiayı, bir geleneği ve bir rivayeti nasıl tartarım?

  1. Modül 1Kapıyı açmadan önceTümü yayında

Bölüm II · Migren ve baş dönmesiyle yaşayanlar · Tümü yayında

Baş ve denge

Migren ve baş dönmesinde hangi kapılar açık?

  1. Modül 2MigrenTümü yayında
  2. Modül 3Baş dönmesi ve vertigoTümü yayında

Bölüm III · Tiroidiyle yaşayanlar · Tümü yayında

Tiroid

İlaca rağmen iyi değilsem neye bakmalıyım?

  1. Modül 4Hashimoto ve hipotiroidiTümü yayında

Bölüm IV · Yaygın ağrı ve geçmeyen yorgunlukla yaşayanlar · Tümü yayında

Ağrı ve yorgunluk

Tahlillerim normalken ağrım ve yorgunluğum neden geçmiyor?

  1. Modül 5FibromiyaljiTümü yayında
  2. Modül 6Kronik yorgunluk (ME/KYS)Tümü yayında

Bölüm V · Kulak çınlamasıyla yaşayanlar · Tümü yayında

Kulak

Kulağımdaki ses susmuyorsa neler yapılabilir?

  1. Modül 7Kulak çınlamasıTümü yayında

Bölüm VI · Bağırsak yakınmalarıyla yaşayanlar · 5 / 10 ders yayında

Bağırsak

Karnım ağrıyor ve tahlillerim temizse neye bakmalıyım?

  1. Modül 8İrritabl bağırsak sendromu5 / 10 yayında

Bölüm VII · Sedefle yaşayanlar · 10 ders programda

Deri

Sedef geri gelip duruyorsa hangi kapılar açık?

  1. Modül 9Sedef hastalığı10 ders programda

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır. Bir gelenek ya da rivayet saygıyla anlatılır ama kanıt gibi sunulmaz; bir başkasına iyi gelen yöntem size de iyi gelecek gibi yazılmaz; kanıtı güçlü bir yöntemin bile zarar riski ayrıca gösterilir.

Güçlü kanıt
Sistematik derleme ya da tutarlı sonuç veren birden çok kontrollü çalışma. Kaç çalışma, kaç kişi ve kanıtın kesinliği kartta söylenir; «güçlü» herkeste işe yarar demek değildir.
Kılavuz önerisi
Uzmanlık derneğinin ya da sağlık kurumunun (NICE, DSÖ, ulusal dernekler) yayımlanmış önerisi. Önerinin gücü ve hangi kanıta dayandığı söylenir.
Umut verici
Küçük, az sayıda ya da çelişkili sonuç veren çalışmalar. Denemeye değer bir soru açar; sonucu kesin değildir ve kartta bu sınır yazılır.
Zarar riski
Bilinen yan etki, ilaç etkileşimi, tahlili yanıltma ya da düzenleyici kurum uyarısı. Bir yöntemin kanıtı ne olursa olsun bu etiket ayrıca görünür.
Gelenekte var
Bir tıp geleneğinin kaynağında yer alır (İbn Sina, Çin tıbbı klasikleri, Ayurveda metinleri, Anadolu halk hekimliği); kontrollü çalışmayla sınanmamıştır. Saygıyla ve kendi mantığıyla anlatılır.
Rivayet
Bir yere, bir suya, bir kişiye bağlanan anlatı. Ne anlatıldığı, arkasında ölçülebilir ne olabileceği ve bugün ne bilindiği ayrı ayrı söylenir.

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?