«Tedavisi yok» cümlesini duymuş biri her yeni kapıya aynı umutla ve aynı savunmasızlıkla yaklaşır. Bu modül bütün akademide kullanılacak beş beceriyi kurar: kanıt etiketlerini okumak, bir geleneği kendi diliyle anlamak, bir rivayeti tartmak, kendi bedeninde düzenli bir deneme kurmak ve umudu satanı tanımak.
Bu modülün sonunda
- Bir iddianın yanındaki kanıt etiketini okur ve «yönetilebilir» ile «tedavisi yok» arasındaki farkı söyler.
- Bir geleneğin ya da rivayetin ne söylediğini kendi mantığıyla anlatır, sonra ne bildiğimizi ayırır.
- Bir yöntemi kendi bedeninde hekimiyle birlikte, tek değişiklikle ve kayıt tutarak dener.
Dersler
- M01-D01Bu akademi nasıl okunurYayında
Kanıt etiketlerinin ne anlama geldiğini, «kronik» ile «tedavisi yok» arasındaki farkı ve ani bir belirtide ne yapacağını bilir.
Dayanak: Güçlü kanıt: Hróbjartsson ve Gøtzsche Cochrane plasebo derlemesi; Kılavuz önerisi: DSÖ kronik hastalık tanımı
Sağlık Okuryazarlığı Akademisi’nde: 1.8 · 5.8 · 66.1
- M01-D02Bir geleneği kendi diliyle okumakYayında
Çin tıbbı, Ayurveda ve İbn Sina tıbbının bir hastalığı hangi kavramlarla anlattığını ve «karaciğer» gibi bir kelimenin geleneklerde neden aynı organı göstermediğini açıklar.
Dayanak: Kılavuz önerisi: DSÖ Geleneksel Tıp Stratejisi 2014–2023; Gelenekte var: İbn Sina, el-Kânûn fi't-Tıb
Sağlık Okuryazarlığı Akademisi’nde: 5.6
Farmakognozi ve Bitkisel Ürünler Akademisi’nde: M01-D05
- M01-D03Rivayet nasıl tartılırYayında
Bir rivayeti üç soruyla — ne anlatılıyor, arkasında ölçülebilir ne olabilir, bugün ne biliyoruz — tartar ve keşfe dönüşen bir rivayetle boş çıkan birini ayırır.
Dayanak: Güçlü kanıt: artemisinin keşfi (Tu 2011, Nature Medicine); Tarih: guatr ve iyot (Coindet 1820)
Sağlık Okuryazarlığı Akademisi’nde: 5.8
Farmakognozi ve Bitkisel Ürünler Akademisi’nde: M05-D04
- M01-D04Kendi deneyini kurmakYayında
Hekimiyle birlikte tek değişiklikli, taban dönemi olan ve kayıt tutulan kişisel bir deneme planlar ve sonucunu neyin yanıltabileceğini bilir.
Dayanak: Güçlü kanıt: tek hastalı randomize denemeler (Guyatt 1986, New England Journal of Medicine)
Sağlık Okuryazarlığı Akademisi’nde: 5.8 · 67.1
- M01-D05Umut, satış ve krizYayında
Umudu satan bir teklifin işaretlerini tanır, tamamlayıcı yöntemi alternatif olarak seçmenin bedelini bilir ve umutsuzluk ağırlaştığında yardım yolunu bilir.
Dayanak: Gözlemsel: Johnson 2018 (Journal of the National Cancer Institute); Güçlü kanıt: kronik ağrı ve intihar riski derlemesi (Racine 2018)
Sağlık Okuryazarlığı Akademisi’nde: 5.7 · 64.5 · 64.6