İçeriğe geç

Bölüm IV · Ağrı ve yorgunluk · Modül 6

Kronik yorgunluk (ME/KYS)

Tümü yayında

Miyaljik ensefalomiyelit ya da kronik yorgunluk sendromu, dinlenmekle geçmeyen ve zorlandıktan sonra kötüleşen bir hastalıktır. Uzun yıllar «tembellik» ya da «kafada» diye geçiştirildi; bugün kılavuzlar efor sonrası kötüleşmeyi merkeze alıyor ve eskiden önerilen zorlayıcı egzersiz programlarını geri çekti. Bu modül ME/KYS'yi tanısından enerji yönetimine, takviyelerden rivayetlere kadar ele alır.

Bu modülün sonunda

  • Efor sonrası kötüleşmeyi ve ME/KYS'nin tanı ölçütlerini, yorgunluğa yol açan başka durumlardan ayırarak açıklar.
  • Enerji yönetimini, uyku ve belirti tedavisini ve takviyeleri kanıt etiketiyle tartar.
  • Kendi enerji sınırını kayıtla görür ve yakınlarıyla, hekimiyle bir plan kurar.

Dersler

  1. M06-D01ME/KYS nedirYayında

    Efor sonrası kötüleşmeyi, dinlendirmeyen uykuyu ve ayakta kalamamayı ve hastalığın «yorgunluk»tan neden fazlası olduğunu açıklar.

    Dayanak: Kılavuz önerisi: NICE NG206 tanı ölçütleri ve şiddet düzeyleri; Bateman 2021 uzlaşı yazısı; Umut verici: Lim 2020 iki günlük efor testi meta-analizi

  2. M06-D02Yorgunluğun başka nedenleriYayında

    Kansızlık, tiroid, uyku apnesi, depresyon ve enfeksiyon sonrası durumlar gibi yorgunluğa yol açan nedenlerin neden önce araştırıldığını ve uzun COVID ile ilişkiyi bilir.

    Dayanak: Kılavuz önerisi: NICE NG206 öneri 1.2.3; Güçlü kanıt: Stadje 2016 yorgunluğun ayırıcı tanısı; Umut verici: Chervin 2000 uyku apnesi, Legler 2023 COVID sonrası ME/KYS

    Sağlık Okuryazarlığı Akademisi’nde: 66.4

  3. M06-D03ME/KYS için güncel tıbbın masasıYayında

    Kılavuzun bugün neyi önerdiğini, kademeli egzersiz programlarının neden geri çekildiğini ve belirtilere yönelik tedavileri tartar.

    Dayanak: Kılavuz önerisi: NICE NG206 1.11 enerji yönetimi, 1.11.14 kademeli egzersiz, 1.12.15 ilaç, 1.12.28 BDT; Umut verici: Larun Cochrane egzersiz derlemesi (2019, 2024 notu); Bateman 2021

  4. M06-D04Enerjinin gözlemcisi olmakYayında

    Etkinliği, belirtiyi ve dinlenmeyi kaydederek kendi enerji sınırını görür ve efor sonrası kötüleşmeyi önceden fark etmeyi öğrenir.

    Dayanak: Kılavuz önerisi: NICE NG206 1.11.3–1.11.7 enerji planı; Umut verici: Brown 2011 ve O'Connor 2019 enerji zarfı, Clague-Baker 2023 kalp hızı anketi; Sanal-Hayes 2023 kapsam derlemesi

  5. M06-D05Gelenekler tükenmişliği nasıl anlatırYayında

    Çin tıbbının «qi eksikliği»ni, Ayurveda'nın «ojas» kavramını ve İbn Sina tıbbının zayıflık anlatısını kendi mantıklarıyla açıklar.

    Dayanak: Gelenekte var: Huangdi Neijing Suwen 23 beş yorgunluk; Caraka Sū 17.73–77 ojas; İbn Sina e'yâ (Mahjoub 2017); Umut verici: Wang 2014 Çin tıbbı derlemesi

  6. M06-D06Takviyeler ve umutYayında

    Koenzim Q10, D vitamini ve benzeri takviyelerin ME/KYS'deki kanıtını, zarar riskini ve gebelik ve emzirmedeki durumunu tartar.

    Dayanak: Kılavuz önerisi: NICE NG206 1.12.15/1.12.23/1.12.24; Umut verici: Campagnolo 2017, Castro-Marrero 2015/2016 koenzim Q10+NADH, Witham 2015 D vitamini, Cox 1991 magnezyum; Zarar riski: NCCIH koenzim Q10 etkileşimleri

  7. M06-D07Uyku, hareket ve dinlenmeYayında

    Uyku düzeninin, sınırı aşmayan hareketin ve dinlenmenin yerini, efor sonrası kötüleşmeyi tetiklemeden nasıl kurulacağını bilir.

    Dayanak: Kılavuz önerisi: NICE NG206 1.11.9, 1.11.15–16, 1.12.1–5; Güçlü kanıt: Mohamed 2023 uyku meta-analizi; Umut verici: Saurel 2026 geceden geceye uyku değişkenliği, Russell 2017 egzersiz ve uyku

  8. M06-D08Rivayetler: yayla havası, pekmez ve «kafanda bitiyor»Yayında

    Yayla havası ve kuvvet gıdası rivayetlerini ve «irade ile geçer» inancını üç soruyla tartar.

    Dayanak: Rivayet: Aslan 1997 pekmez demir emilimi; Kılavuz önerisi: NICE NG206 1.1.2–1.1.3; Umut verici: Ko 2022 damgalanma; Zarar riski: McManimen 2018 suçlama ve küçümseme, Heshmati 2020 pekmez yapımı

  9. M06-D09Yorgunlukta zarar veren «çözümler»Yayında

    Zorlayarak geçirme programlarının, kanıtsız pahalı damar içi tedavilerin ve «kesin çözüm» vaatlerinin zararını bilir.

    Dayanak: Kılavuz önerisi: NICE NG206 1.11.1, 1.12.27; Güçlü kanıt: Fluge 2019 rituksimab, Vollmer-Conna 1997 damardan immünoglobulin; Zarar riski: Geraghty 2019 hasta anketleri, McPhee 2021 kaydedilmeyen zarar

  10. M06-D10Yorgunlukta kendi yol haritanYayında

    Enerji sınırını, belirtilerini ve sorularını hekimi ve yakınlarıyla konuşacağı bir plana dönüştürür ve umutsuzluk ağırlaştığında nereye başvuracağını bilir.

    Dayanak: Kılavuz önerisi: NICE NG206 1.9.1–1.9.2, 1.10.1, 1.10.3, 1.15.1, 1.15.5; Güçlü kanıt: Roberts 2016 intihara bağlı ölüm; Umut verici: Elliott ve Jason 2023 risk etkenleri

    Sağlık Okuryazarlığı Akademisi’nde: 67.1

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?