M01-D03
Nötr duruş
Karakter yüklenmemiş, ağırlığı iki ayağa dağılmış, başı omurganın üstünde dengede duran bir başlangıç duruşunu tanıtır.
Oyuncunun Bedeni Akademisi — M01, Gevşeme ve hazır olmak · 1.807 kelime · 6 örnek durum · 2 kanıt kartı · ≈ 8 dk okuma · 12 dk dinleme
Dayanak: Meslek pratiği: nötr duruş (kaynak yazımda seçilir); Sırt ve Ekstremite Anatomisi akademisine bağlantı
Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Nötr duruş, karakter yüklenmemiş bir başlangıç noktasıdır: ağırlık iki ayakta, dizler kilitli değil, baş omurganın üstünde dengede, kollar serbest. Kitaplardaki «standart duruş» Barra-López'in gösterdiği gibi 1836'da kas desteği olmadan ayakta durmak gibi gerçekçi olmayan bir amaçla tasarlanmıştı ve yaşa, bedene bağlı doğal farklara uymaz. Yamamoto ve arkadaşlarının ölçümünde hareketsiz duran beden sürekli salınıyordu ve salınımın bir bölümü kişiye özgüydü. Nötr bu yüzden bir çizgi değil, kendi bedeninde fazladan yapılanı bırakmaktır. Karakterin bedene ne eklediği ancak bu sıfır noktasına göre görülür.
Açılış sahnesi
Ilgın konservatuvar sınavlarının yönergesini üçüncü kez okuyor. Adaylardan sahneye girmeleri, «nötr bir duruşla» durup adlarını ve okuyacakları metni söylemeleri isteniyor. İnternette birkaç video izledikten sonra Ardıçlı Sahne'nin prova odasında Cem'e gösteriyor: topuklar bitişik, göğüs öne itilmiş, çene içeri çekilmiş, dizler geriye gerilmiş, kollar yanlara yapışık.
Cem uzun uzun izliyor. «Kusursuz bir asker,» diyor. «Kim olduğunu da hemen anladım: komutanının karşısında duran biri. Ama sana nötr dedikleri bu değil. Sen bir karakter oynuyorsun.»
Bu derste ne olacak
Nötr duruş oyunculuk eğitiminde bir başlangıç noktası olarak kullanılır: henüz bir karakter taşımayan, ağırlığını iki ayağına eşitçe vermiş, başını omurganın tepesinde dengelemiş bir beden. Bir rolü kurmaya buradan başlanır, çünkü karakterin bedene ne eklediği ancak bir sıfır noktasına göre görülebilir. Ama «nötr» sözü çoğu zaman «doğru duruş» diye anlaşılır ve okurun aklına çekül çizgisine dizilmiş, dimdik bir beden gelir. Bu derste iki araştırmaya bakacağız. Birincisi fizyoterapide yaygın kullanılan «standart duruşun» nereden geldiğini izliyor. İkincisi ayakta hareketsiz duran bir bedenin aslında hiç durmadan salındığını ölçüyor. Bitirdiğinde kendi nötr duruşunu bulmayı ve onu bir asker duruşundan, bir çöküşten ve bir pozdan ayırmayı deneyebileceksin.
Kanıt ne diyor
Ilgın'ın videolarda gördüğü duruşun arkasında uzun bir tarih var. Birinci kart o tarihin başına gidiyor.
Bu kart oyuncuya iki şey söylüyor. Birincisi, kitaplarda gördüğün «ideal duruş» bir ölçüm sonucu olarak doğmamış; bir varsayımdan çizilmiş. İkincisi, yaşın, bedenin, geçmişin duruşta iz bırakması bir bozukluk sayılmaz. Ilgın'ın geriye kilitli dizleri tam da o eski tasarımın içinde.
İkinci kart hareketsiz duruşun kendisine bakıyor.
İki kart birlikte nötr duruşu yeniden tarif ediyor. Nötr duruş bir çekül çizgisine dizilmek değil, kendi bedeninin dengesine yerleşmek. Ve o denge sabit bir poz olmuyor: hareketsiz görünen bir beden içeride sürekli küçük düzeltmeler yapıyor. Oyuncu için nötr, salınmayı durdurmaya çalışmayan, ama hiçbir yöne de yaslanmayan bir beden.
Sahnede ve sette
Askeri duruştan nötre
Bu iki durumda nötr bir çizgiye uymak değil, fazladan yapılan şeyi bırakmak anlamına geliyor. Ilgın göğsünü itmeyi ve dizlerini kilitlemeyi bıraktı; Pınar başını geriye çekmeyi bıraktı. İkisi de bir hizayı kovalarken bir karakter eklemişti.
Yaygın yanlış«Nötr duruş dimdik, askeri bir duruştur: göğüs önde, çene içeride, dizler gergin.»
Böyle bir duruş bir karaktere aittir ve kendine özgü bir gerginlik taşır. Barra-López'in incelediği standart duruş bile dizlerin hafifçe geriye kilitlenmesini varsayıyordu ve yazar bunun bir standart sayılamayacağını yazar. Nötr duruş göğsü ya da çeneyi bir yere yerleştirmek değil, onları fazladan bir şey yapmadan bırakmaktır.
Herkesin nötrü kendisinin
Yaygın yanlış«Her bedenin uyması gereken tek bir ideal duruş vardır; çekül çizgisine uymayan duruş bozuktur.»
Barra-López'in taraması kitaplardaki standart duruşun 1836'daki bir varsayımdan geldiğini, gerçek yerçekimi çizgisine ve yaşa, cinsiyete ya da kökene bağlı doğal farklara uymadığını gösterir. Yamamoto ve arkadaşları da hareketsiz duruşun bir bölümünün kişiye özgü ve beden ölçüleriyle ilişkili olduğunu bulur. Kemal Bey'in nötrü ile Ilgın'ınki farklıdır ve ikisi de nötrdür.
Hareketsiz ama canlı
Yaygın yanlış«Nötr duruşta beden hiç kıpırdamamalıdır.»
Yamamoto ve arkadaşlarının ölçtüğü sağlıklı genç bedenler hareketsiz dururken bile sürekli salınıyordu ve Barra-López de ayakta durmanın kendiliğinden kararsız bir durum olduğunu vurgular. Salınmayı durdurmak için kilitlenen bir beden gerginlik üretir; Haluk Bey'in başının dönmesi bunun bir sonucuydu.
Gri alan
Nötr duruş bir oyunculuk sözleşmesi ve sınırları tartışmalı. Bazı eğitmenler hiçbir bedenin gerçekten nötr olamayacağını, her bedenin kendi geçmişini, mesleğini ve alışkanlıklarını taşıdığını söyler; bu görüşe göre nötr bir sıfır noktası değil, bir çalışma kabulüdür. Fiziksel tiyatroda Lecoq'un nötr maske çalışması ise «nötr» sözünü çok daha özel bir anlamda kullanır ve bu bölümün Fiziksel Tiyatro akademisinde ayrıca ele alınır. Barra-López'in taraması az sayıda kaynağa dayanıyor ve duruşun ağrıyla ya da sağlıkla ilişkisi üzerine bir sonuç çıkarmıyor; yalnız bir değerlendirme standardının kökenini sorguluyor. Yamamoto ve arkadaşlarının çalışması on altı genç erkekle yapıldı; yaşlı bir bedenin ya da bir kadın bedeninin salınımı hakkında bilgi vermiyor. Bu yüzden «herkesin nötrü kendisinin» sözünü bir duruş sorununu görmezden gelmek için kullanma. Belinde, boynunda ya da dizlerinde süren bir ağrı varsa ya da duruşunda bir yana belirgin bir eğilme fark ediyorsan bunu bir fizyoterapiste göster; omurganın ve uzuvların yapısı Sırt ve Ekstremite Anatomisi akademisinde ayrıntılı anlatılıyor.
Senin çalışmanda
Kendi nötr duruşunu bir kez bul ve onu kaydet. Ayaklarını kalça genişliğinde bas, ağırlığını bir sağa bir sola kaydırıp ortada bırak, dizlerini kilitlemeden yumuşat, göğsünü ne itip ne çökert, kollarını yanlarına sal, başının tepesinden yukarı doğru hafif bir uzama hayal et. Bu duruşu önden ve yandan birer kez çek; bu kayıt senin sıfır noktan. Sonra her yeni karakter çalışmasına oradan başla ve karakterin bedene eklediklerini tek tek not et: ağırlığın düştüğü yer, başın açısı, ellerin yeri. Bir sahnede bir duruş seçtiğinde onu nötründen ayırabiliyorsan bir seçim yapmışsındır; ayıramıyorsan kendi alışkanlığını oynuyor olabilirsin. Seçmelerin ve self-tape'lerin açılışında, adını söylediğin anda, nötrünü kullan. Nötr duruşu bir ideale göre düzeltmeye çalışma; kendi bedeninde fazladan yapılan şeyi bul ve bırak. Yaşın ya da bir sakatlığın duruşunu değiştirmişse nötrün de değişir; bunu kabul et ve yeni sıfır noktanı yeniden kaydet.
Kendin dene
Aklında kalsın
Nötr duruş, karakter yüklenmemiş bir başlangıç noktasıdır: ağırlık iki ayakta, dizler kilitli değil, baş omurganın üstünde dengede, kollar serbest. Kitaplardaki «standart duruş» Barra-López'in gösterdiği gibi 1836'da kas desteği olmadan ayakta durmak gibi gerçekçi olmayan bir amaçla tasarlanmıştı ve yaşa, bedene bağlı doğal farklara uymaz. Yamamoto ve arkadaşlarının ölçümünde hareketsiz duran beden sürekli salınıyordu ve salınımın bir bölümü kişiye özgüydü. Nötr bu yüzden bir çizgi değil, kendi bedeninde fazladan yapılanı bırakmaktır. Karakterin bedene ne eklediği ancak bu sıfır noktasına göre görülür.
Sonraki derse köprü
Ilgın prova odasında nötr duruşunu buldu. Ama sınav günü kapı açılıp adını söyleyeceği an geldiğinde kalbi hızlanacak, nefesi yukarı kaçacak, elleri belki titreyecek. Heyecan bedende dersi, M01-D04, sahne öncesi heyecanın kalpte, nefeste ve kaslarda nasıl göründüğünü ve onu bedenden başlayarak düzenlemenin yollarını ele alıyor.
Kendini sına
Soru 1 · Kavram
Barra-López'in taramasına göre kitaplardaki «standart duruş» nereden geliyor?
- A) Yüzlerce sağlıklı yetişkinin duruşunun ölçülüp ortalamasının alınmasından.
- B) Bir askerî eğitim yönetmeliğinden.
- C) Yirminci yüzyılda yapılan bir dans araştırmasından.
- D) Weber kardeşlerin 1836'da, beden dengedeyse kemiklerin ağırlığı kassız taşıyabileceği varsayımıyla tasarladığı bir duruştan.
Cevap: D. Yazar, Kendall'ın el kitabındaki standart duruşun Weber kardeşlerin 1836 tasarımıyla aynı olduğunu bulur; o tasarım ayakta durmanın kas desteği gerektirmeyeceği gibi gerçekçi olmayan bir varsayıma dayanıyordu.
Soru 2 · Uygulama
Bir oyuncu nötr duruşta hafifçe öne arkaya salındığını fark ediyor ve bunu durdurmak için dizlerini kilitliyor. Bu dersin kaynaklarına göre ne yapmalı?
- A) Salınımı durdurmaya çalışmayı bırakmak, dizleri yumuşak ve ağırlığı iki ayakta tutmak.
- B) Dizlerini daha da sıkı kilitlemek.
- C) Ağırlığını tek ayağına vermek.
- D) Nötr duruşu tamamen bırakıp oturmak.
Cevap: A. Yamamoto ve arkadaşlarının ölçtüğü sağlıklı bedenler hareketsiz dururken de sürekli salınıyordu; ayakta durmak kendiliğinden kararsızdır. Salınımı kilitleyerek durdurmak gerginlik üretir.
Soru 3 · Tuzak
Bir arkadaşın «Barra-López, duruşun sağlıkla hiçbir ilgisi olmadığını kanıtladı» diyor. Arkadaşın neyi atlıyor?
- A) Tarama duruşun ağrıya yol açtığını kanıtladı.
- B) Tarama bir değerlendirme standardının kökenini ve geçerliliğini sorguluyor; duruşun sağlıkla ilişkisini sınamıyor.
- C) Tarama yalnız çocuklarla yapıldı.
- D) Tarama standart duruşu doğruladı.
Cevap: B. Tarama kitaplardaki standart duruşun kanıta dayanmadığını ve yanlış alarm verebileceğini gösteriyor; duruş ile ağrı ya da sağlık arasındaki ilişki üzerine bir sonuç çıkarmıyor. Süren bir ağrı yine bir fizyoterapist konusudur.
Soru 4 · Senaryo
Altmış yaşını geçmiş bir oyuncunun omuzları yıllar içinde biraz öne gelmiş ve bir yönetmen ondan nötr dururken «dimdik» olmasını istiyor. Bu dersin yaklaşımı hangisidir?
- A) Oyuncunun omuzlarını geriye zorlayarak çekül çizgisine uyması.
- B) Nötr duruş çalışmasından tamamen vazgeçmek.
- C) Oyuncunun kendi bedeninde fazladan yapılanı bırakarak bulduğu nötrü kullanması; yaşın duruşta bıraktığı izi bozukluk saymamak.
- D) Oyuncunun her sahnede bir genç gibi durmayı öğrenmesi.
Cevap: C. Barra-López standart duruşun yaşa bağlı doğal farklara uymadığını ve özellikle yaşlılarda yanlış alarm verebileceğini yazar. Zorla dikleştirilen beden bir karaktere dönüşür; oyuncunun nötrü kendi bedenine göredir.
Anlamadığın bir yer mi var?
Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.