Bir tasarım sisteminin parçalarını ve bir ürün ailesinde ortak bir dil olarak nasıl çalıştığını açıklar.
Tasarım Sistemleri Akademisi — M01, Neden sistem · 1.766 kelime · 7 örnek durum · 6 kanıt kartı · ≈ 8 dk okuma · 12 dk dinleme
Dayanak: Meslek kaynağı: Kholmatova, Design Systems (2017)
Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Tasarım sistemi bir ürün ailesinin ortak dilidir. Beş parçası var: ilkeler, temel kararlar, bileşenler, belgeler ve insanlar. Kütüphane sistemin yalnız bir parçasıdır. İlk iş bir sözlüktür: aynı şeye aynı ad. Marka kılavuzu ile arayüz sistemi bağlanır ama birbirinin yerini tutmaz. Sistemdeki bir karar yüz ekrana çoğalır. Sistem kurulmaz, sürdürülür.
Açılış
Açılış sahnesi
Hülya Hanım toplantı masasına üç telefon koyuyor. Birincisinde belediyenin randevu ekranı açık, ikincisinde vergi ödeme ekranı, üçüncüsünde şikâyet formu. «Üçü de bizim» diyor. «Bir vatandaş geçen hafta bana sordu: bunlar aynı belediyenin mi?»
Arda telefonları yan yana diziyor. Randevu ekranındaki ana düğme yuvarlak köşeli ve koyu mavi. Ödemedeki düz köşeli ve açık mavi. Şikâyet formundaki düğme yeşil, üstünde büyük harfle «GÖNDER» yazıyor. Hata mesajları da üç ayrı dilde konuşuyor: biri «Geçersiz giriş», biri «Lütfen T.C. kimlik numaranızı kontrol edin», biri yalnız kırmızı bir çerçeve.
Selin bir süre bakıyor. «Üç ayrı ekip, üç ayrı yıl» diyor Hülya Hanım. «Şimdi dördüncü hizmeti yapacağız: su aboneliği. Bir dördüncü mavi istemiyorum.»
Yol haritası
Bu derste ne olacak
Bir tasarım sisteminin ne olduğunu ve neden yalnız bir düğme koleksiyonu olmadığını açacağız. Bir sistemin parçalarını ayıracağız: ilkeler, renk ve aralık gibi temel kararlar, bileşenler, kullanımı anlatan belgeler ve bütün bunları yaşatan insanlar. Bir sistemin bir ürün ailesinde ortak bir dil gibi nasıl çalıştığını göreceğiz. Stil kılavuzunun farklı türlerini ayıracağız. Dersin sonunda bir kurumdaki dağınıklığı «sistemin hangi parçası eksik» sorusuyla okuyabileceksin.
Kanıt ne diyor
Sahada
Yaygın yanlış«Tasarım sistemi bir bileşen kütüphanesidir.»
Doğrusu
Kütüphane sistemin bir parçasıdır. İlkeler, temel kararlar, belgeler ve onu sürdüren insanlar olmadan kütüphane tutarsızlığı başka yollardan geri getirir.
Yaygın yanlış«Marka kılavuzumuz varsa tasarım sistemimiz de vardır.»
Doğrusu
Kılavuz markanın görünüşünü anlatır; bir arayüz parçasının davranışını, durumlarını ve hangi koşulda kullanılacağını anlatmaz. İkisi bağlanır ama birbirinin yerini tutmaz.
Yaygın yanlış«Sistem bir kez kurulur, sonra kendi kendine işler.»
Doğrusu
Sistem sürdürülür. Bir ekibi yoksa her yeni hizmetle eskir ve ekipler yeniden kendi parçalarını üretmeye başlar.
Gri alan
Bu dersin kaynakları meslek kaynakları; bir tasarım sisteminin bir kurumda tutarlılığa, hıza ya da güvene katkısını sayıyla gösteren bir araştırmaya ulaşmadık. Frost'un güven kaybı anlatısı yazarın kendi başından geçen bir olay; bir vatandaşın üç farklı düğme yüzünden belediyeye güvenmediği bizim kurgumuzdur ve bir bulgu sayılmaz. NN/g'nin üç kişilik ekip önerisi bir ölçüme değil deneyime dayanıyor; küçük bir belediyede bu üç rolün nasıl bölüşüleceği açık değil. Kholmatova'nın kitabını okumadık; yayıncının tanıtımından öteye geçen bir iddiayı ona yüklemiyoruz. Tasarım sistemi sözcüğünün sınırı da tartışmalı: bazı kaynaklar stil kılavuzu ile sistemi neredeyse eş anlamlı kullanıyor, bazıları sistemi kodla birlikte yaşayan bir ürün sayıyor. Biz geniş tanımı seçtik; bu bir yorum. Bir sistemin hangi ölçekten sonra kurulmaya değdiği de tartışmalı: üç hizmetlik bir belediye için mi, otuz hizmetlik bir kurum için mi? Kaynaklar bunun için bir eşik vermiyor.
Senin işinde
Bir kurumdaki dağınıklığı gördüğünde önce sistemin beş parçasını sor: ilkeler var mı, temel kararlar bir yerde tanımlı mı, bileşenler ortak mı, belgeler ne zaman kullanılacağını söylüyor mu, ve kim sürdürüyor? Eksik olan sütunu bul; beşinci sütun, yani insanlar, genellikle en geç doldurulanıdır. Bir sözlük sayfası aç: aynı parçaya tek ad, tek tanım. Marka kılavuzu ile arayüz sistemini birbirine bağla ama biri varsa öbürü de var sanma. Sistemi kim sürdürecek, baştan yaz; teslimden sonra kimin elinde kalacağını bilmeden kurma. İlk günden en çok tekrar eden üç dört parçayı ortaklaştır, gerisini sonra büyüt. Kişi görselleri, örnek içerik ve hata dili gibi kararların sistemde çoğalacağını bil; ten tonu, yaş ve beden çeşitliliğini ilk sette düşün. Bir sistemi önerirken neyin henüz ortak olmadığını da söyle: hangi ekranlar ilk aşamada eski hâliyle kalacak, hangi parça sonraki turda gelecek? Bu listeyi yönetici destekçiyle paylaş ki beklenti ilk günden gerçekçi kalsın.
Uygulama
Kendin dene
Özet
Aklında kalsın
Tasarım sistemi bir ürün ailesinin ortak dilidir. Beş parçası var: ilkeler, temel kararlar, bileşenler, belgeler ve insanlar. Kütüphane sistemin yalnız bir parçasıdır. İlk iş bir sözlüktür: aynı şeye aynı ad. Marka kılavuzu ile arayüz sistemi bağlanır ama birbirinin yerini tutmaz. Sistemdeki bir karar yüz ekrana çoğalır. Sistem kurulmaz, sürdürülür.
Sıradaki ders
Sonraki derse köprü
Hülya Hanım meclis için bir cümle istiyor: «Bu sistem bize ne kazandıracak?» Emre üç cevap yazıyor: daha tutarlı ekranlar, daha hızlı yeni hizmet, daha ucuz bakım. Selin üçünün de altına aynı soruyu yazıyor: hangi koşulda? M01-D02 bu üç vaadi tek tek açıyor.
Uygulama
Kendini sına
Soru 1 · Kavram
NN/g yazısına göre bir tasarım sisteminin iki önemli parçası hangileridir?
A) Logo ve renk paleti.
B) Tasarım deposu ve onu yöneten insanlar.
C) Kod ve kullanıcı araştırması raporu.
D) Bir tasarım aracı, bir de ona bağlı prototip.
Cevap: B. Depo stil kılavuzunu, bileşen ve örüntü kütüphanesini içerir; onu yaşatan da bir ekiptir. Logo ve renk bir marka kılavuzunun parçasıdır, sistemin tamamı değil.
Soru 2 · Hesap
Üç hizmette 4, 3 ve 5 düğme biçimi var. Düğmeler aslında üç iş görüyor. Kaç biçim fazladan?
A) Tam 12 biçim
B) 9 biçim
C) Toplam 15 biçim
D) Yaklaşık 4 biçim
Cevap: B. 4 artı 3 artı 5, 12; 12 eksi 3, 9. 12, toplamı fazlalık saymaktır. 15, üç işi toplama eklemektir. 4, yalnız bir hizmetin biçimlerini saymaktır.
Soru 3 · Tuzak
Belediyenin basılı bir kimlik kılavuzu var. Bunun bir tasarım sistemi sayılamamasının sebebi nedir?
A) Kılavuzlar yalnız kâğıtta olur, sistem ekranda olur.
B) Kılavuzda renk tanımı yer almaz.
C) Kılavuzun sahibi bir kişidir, sistemin sahibi bir ekip.
D) Davranışı, durumları ve kullanımı anlatmaz.
Cevap: D. Kimlik kılavuzu markanın görünüşünü anlatır; bir arayüz parçasının ne zaman ve nasıl kullanılacağını anlatmaz. Kılavuz dijital de olabilir ve renk tanımı içerir.
Soru 4 · Kavram
Üç ekip aynı gri kutuya üç ayrı ad veriyor ve toplantıda birbirini anlamıyor. Eksik olan nedir?
A) Ortak sözlük
B) Bir renk paleti
C) Daha çok ekran
D) Ayrı bir kod dosyası
Cevap: A. Aynı parçaya herkesin aynı adı vermesi sistemin ilk işlerinden biridir. Renk ve kod başka sütunların sorusudur.
Anlamadığın bir yer mi var?
Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.