Bir sistemin tutarlılık, tasarım ve geliştirme hızı ve bakım maliyeti üzerine vaatlerini ve bu vaatlerin hangi koşulda tuttuğunu tartışır.
Tasarım Sistemleri Akademisi — M01, Neden sistem · 1.689 kelime · 7 örnek durum · 5 kanıt kartı · ≈ 8 dk okuma · 11 dk dinleme
Dayanak: Meslek kaynağı: Kholmatova (2017)
Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Tasarım sisteminin üç vaadi koşulludur. Tutarlılık davranışta işe yarıyor; görünüşte her şeyi aynı yapmak her zaman yaramıyor. Hız, sistem göreve uygun ve güncelse geliyor; ölçülen en yüksek değer üst sınırdır. Bakım tek yere toplanır, ortadan kalkmaz. Bir yüzdeyi çevirmeden önce yönünü hesapla. Yöneticiye savunabileceğin sayıyı ver.
Açılış
Açılış sahnesi
Meclis sunumuna iki gün var. Hülya Hanım yansıyı açıyor ve başlığı okuyor: «Tasarım sistemi: daha tutarlı, daha hızlı, daha ucuz.» Altında üç simge, üç büyük yüzde.
Emre yüzdeleri bir yazıdan almış. «Bir ekip sistemle yüzde otuz dört daha hızlı çalışmış» diyor. «Bunu yazarsak meclis hemen ikna olur.»
Selin yazının kaynağını açıyor, sonlara doğru bir paragrafı gösteriyor. Sonra Hülya Hanım'a dönüyor: «Bu sayıyı yazabiliriz. Ama altına bir cümle daha yazmazsak bir yıl sonra bu yansı bize sorulur.» Hülya Hanım kalemini alıyor. «O cümleyi şimdi yazalım.»
Yol haritası
Bu derste ne olacak
Tasarım sistemlerinin üç büyük vaadini tek tek açacağız: tutarlılık, hız, bakım. Her vaat için iki şeye bakacağız: bu vaadin dayanağı ne, ve hangi koşulda tutuyor? Tutarlılığın da tek bir şey olmadığını göreceğiz; görünüşte ve davranışta tutarlılık kişiye farklı şeyler yapabiliyor. Bir hız ölçümünü kapsamıyla okuyacağız ve bir yüzdeyi yanlış çevirmenin nasıl kolay olduğunu hesapla göreceğiz. Bakımın bir kazanç kadar bir bedel olduğunu konuşacağız. Dersin sonunda bir sistemin vaadini bir yöneticiye abartmadan yazabileceksin.
Kanıt ne diyor
Sahada
Yaygın yanlış«Tutarlılık her şeyi aynı yapmaktır.»
Doğrusu
Davranışın, adımların ve sözcüklerin tutarlılığı kişiye iş görüyor; görünüşte ayırt edici bir öğe bazen kişinin hangi uygulamada olduğunu anlamasına yardım ediyor. Önce davranışı ortaklaştır.
Yaygın yanlış«Yüzde 34 daha hızlı, yüzde 34 daha çok iş demektir.»
Doğrusu
Süredeki kısalma ile aynı sürede yapılan işin artışı farklı yüzdelerle anlatılır. Bir sayıyı başka bir sayıya çevirmeden önce hangi yönde okunduğunu yaz.
Yaygın yanlış«Sistem kurulunca bakım maliyeti ortadan kalkar.»
Doğrusu
Bakım tek yere toplanır, ortadan kalkmaz. O tek yeri sürdürecek zaman bütçede yoksa kazanç gelmez.
Gri alan
Tutarlılık araştırmaları eski ve küçük: Ozok ve Salvendy grup başına on kişiyle, Satzinger ve Olfman öğrenme anında çalışmış. Bugünün telefon uygulamalarına aktarılması bizim yorumumuz. Hız ölçümü bir tasarım aracı şirketinin kendi yazısı; çıkar çatışması açık, katılımcı sayısı verilmemiş, hakemli bir yayın değil. Bir kamu kurumunda hızı ölçen bir çalışma okumadık. Bakım maliyetinin ne kadar olduğu da tartışmalı; kaynaklar bir sayı vermiyor, yalnız sürekli bir ekip istiyor. Kholmatova'nın kitabı da bu vaatlerin koşulunu tartışıyor gibi görünüyor ama metnine ulaşamadık. Zamanlama da belirsiz: vaatlerin ne kadar sürede görüleceğini, ilk yılın kayıp mı kazanç mı getireceğini gösteren bir ölçüme rastlamadık; hesap ekiplerin kendi tahminine kalıyor. En dürüst cümle şu olabilir: üç vaadin üçü de koşullu, ve koşulların büyük kısmı ölçülmemiş.
Senin işinde
Bir sistemin vaadini yazarken her vaadin altına koşulunu ekle. Tutarlılık için önce davranışı ortaklaştır: adımların sırası, onay biçimi, hata dili. Görünüşte ayırt ediciliği bir tercih olarak tut ve sına. Bir hız sayısı kullanıyorsan kaynağını, kimin ölçtüğünü, sistemin güncel olup olmadığını yaz; şirket ölçümüyse bunu söyle. Yüzdeyi başka bir yüzdeye çevirmeden önce hangi yönde okunduğunu hesapla. Bakım için bütçeye bir satır koy: kim, haftada kaç saat? Yeniden kullanılan parçalardaki kararların çoğalacağını bil; kişi görselleri, örnek adlar ve hata tonu ilk sürümde gözden geçirilsin. Yöneticine giden yansıda en küçük dayanaklı sayıyı kullan; bir yıl sonra savunabileceğin cümleyi yaz. Vaatlerin ne zaman görüleceğini de tahmin olarak yaz ve ilk yılın bir kurulum yılı olabileceğini baştan söyle. Altı ay sonra üç şeye bak: yeni hizmette kaç parça sistemden geldi, kaç parça yeniden çizildi, kaç hata mesajı ortak kalıpla yazıldı? Bu sayılar bir sonraki bütçe konuşmasının dayanağı olur.
Uygulama
Kendin dene
Özet
Aklında kalsın
Tasarım sisteminin üç vaadi koşulludur. Tutarlılık davranışta işe yarıyor; görünüşte her şeyi aynı yapmak her zaman yaramıyor. Hız, sistem göreve uygun ve güncelse geliyor; ölçülen en yüksek değer üst sınırdır. Bakım tek yere toplanır, ortadan kalkmaz. Bir yüzdeyi çevirmeden önce yönünü hesapla. Yöneticiye savunabileceğin sayıyı ver.
Sıradaki ders
Sonraki derse köprü
Meclis onay veriyor. Arda ertesi sabah boş bir dosya açıyor ve duruyor: nereden başlanır? Su aboneliğinin sayfalarından mı, yoksa bir düğmeden mi? Selin boş dosyanın yanına, küçükten büyüğe, üç sözcük not ediyor: parça, öbek, sayfa. M01-D03 bu sırayı açıyor.
Uygulama
Kendini sına
Soru 1 · Kavram
Satzinger ve Olfman'ın deneyinde hangi tutarsızlık kişiye daha çok eylem yükledi?
A) Ekran renklerinin uygulamadan uygulamaya değişmesi.
B) Eylem dilinin söz diziminin farklı olması.
C) Yazı boyutlarının farklı olması.
D) Simgelerin farklı çizilmesi.
Cevap: B. Eylem dili tutarsız olunca görevler daha çok eylem istedi. Görsel görünüşün tutarsızlığı ise beklenmedik biçimde daha yüksek doğruluk getirdi.
Soru 2 · Hesap
Bir iş normalde 10 saat sürüyor. Bir sistemle yüzde 34 daha hızlı bitiyorsa kaç saat sürer?
A) 13,4 saat
B) Tam 3,4 saat
C) 6,6 saat
D) Yaklaşık 7,46 saat
Cevap: C. Yüzde 34 daha hızlı, sürenin 0,66'ya inmesidir: 10 çarpı 0,66, 6,6. 13,4, yüzdeyi süreye eklemektir. 3,4, yalnız kazancı yazmaktır. 7,46, 10'u 1,34'e bölmektir.
Soru 3 · Tuzak
Emre bir şirketin ölçtüğü yüzde 34'ü meclis yansısına koşulsuz yazmak istiyor. Bu cümlenin kusuru nedir?
A) Ölçüm, güncel ve göreve uygun bir sistemde yapıldı.
B) Yüzde 34 aslında bir yavaşlamayı anlatıyor.
C) Meclis yüzde içeren cümleleri kabul etmez.
D) Ölçüm yalnız geliştiricilerle, kod yazarken yapıldı.
Cevap: A. Yazar da bu sonucu en yüksek kazanç sayıyor; belediyenin sistemi henüz eksik olacak. Ölçüm tasarımcılarla yapıldı ve bir hızlanmayı anlatıyor.
Soru 4 · Kavram
Ozok ve Salvendy'nin deneyinde tutarlı tasarımın etkisi en çok nerede görüldü?
A) Görev süresinde.
B) Kullanıcı memnuniyetinde.
C) Hata oranında.
D) Satın alma kararında.
Cevap: C. Hipotez hata oranı için kısmen desteklendi; süre ve memnuniyet için desteklenmedi. Satın alma ölçülmedi.
Anlamadığın bir yer mi var?
Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.