İçeriğe geç

M01-D01

İçerik tasarımı nedir

İçerik tasarımının kullanıcı ihtiyacından yola çıkıp doğru içeriği doğru biçimde vermeyi nasıl tarif ettiğini açıklar.

İçerik Tasarımı ve UX Yazarlığı Akademisi — M01, Arayüzde kelime · 1.963 kelime · 8 örnek durum · 5 kanıt kartı · ≈ 9 dk okuma · 13 dk dinleme

Dayanak: Meslek kaynağı: Richards, Content Design (2017)

Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.

İçerik tasarımı okurun ihtiyacını kanıtla bulup onu doğru anda, doğru yerde ve en uygun biçimde karşılamaktır. Kullanıcı ihtiyacı bir işi ve nedenini anlatır, bir çözüm önermez. Okurun kelimesini kullan, okurun duygusunu düşün. Biçimi ihtiyaç belirler; bazen sonuç bir metin bile değildir. Her içeriğin bir gözden geçirme tarihi olur. Kanıtın kimden geldiğine bak.

Açılış sahnesi

Deniz, Yeşerti'nin telefon uygulamasını stüdyonun büyük ekranına yansıtıyor. Balkondaki bir fesleğen saksısına takılı küçük cihaz, toprağın nemini ölçüyor ve uygulamaya gönderiyor. Ekranda bir bildirim duruyor: «Sensör 2: Nem değeri eşik altında (%18). Ayarlar > Eşikler.»

«Cihaz çalışıyor» diyor Deniz. «Ölçüm doğru. Ama insanlar bir ay dolmadan cihazı bir köşeye kaldırıyor.»

Selin bildirimi yüksek sesle okuyor, sonra bir soru yazıyor tahtaya: «Bunu gören kişi ne yapmalı?» Odadaki kimse ilk denemede yanıt veremiyor. Arda bir tahmin yürütüyor: «Sulamalı mı?» Selin başını sallıyor. «O zaman bildirim bunu söylemeli. Sulayın demeli, hangisini, ne zaman.»

Bu derste ne olacak

İçerik tasarımının bir tanımını okuyacağız: okurun ihtiyacını kanıta dayanarak bulup, o ihtiyacı okurun beklediği yerde, beklediği biçimde karşılamak. Bu yaklaşımı geliştiren yazarın kuruluşunun anlattığı süreci adım adım göreceğiz: araştırma, kullanıcı ihtiyacı, yolculuk, dil ve duygu, üretim, paylaşım, yineleme. Bir kamu hizmetinin içerik rehberinden kullanıcı ihtiyacının nasıl yazıldığını ve neden bir çözüm önermemesi gerektiğini okuyacağız. Yeşerti'nin bildirimlerini, Sırlı Avlu'nun kargo metnini ve Kestaneyaka'nın duyurularını sekiz durumda bu gözle yeniden yazacağız. Sonunda Sırlı Avlu'nun destek iletilerini sayıp içeriğin nereden başlaması gerektiğini hesaplayacağız.

Kanıt ne diyor

Sahada

Yaygın yanlış«İçerik tasarımı güzel metin yazmaktır.»
Doğrusu

Kaynağa göre içerik tasarımı bir düşünme biçimidir ve araştırmayla başlar; ihtiyacı bulur, biçimi ihtiyaca göre seçer. Sonuç bazen metin bile olmaz; bir hesaplayıcı, bir başvuru alanı, bir afiş çıkar.

Yaygın yanlış«Kullanıcı ihtiyacı bir özellik isteğidir.»
Doğrusu

Rehbere göre iyi bir ihtiyaç bir çözüm önermez; bir işi ve nedenini anlatır. «Grafiği görmem gerekiyor» bir çözümdür; «ne zaman sulamam gerektiğini bilmem gerekiyor» bir ihtiyaçtır.

Yaygın yanlış«Bir içerik yayımlandıktan sonra iş biter.»
Doğrusu

Rehber içeriğin güncel tutulmasını ya da arşivlenmesini ister; kaynak her içeriğe gözden geçirme ve silme tarihi koyar. Eskimiş bir içerik yeni bir sorun yaratır.

Gri alan

İçerik tasarımı adı ve yöntemi büyük ölçüde bir kamu sitesinin deneyiminden doğdu; bu derste aktardığımız kaynakların ikisi o çevreden, biri bu yöntemi öğreten bir eğitim kuruluşundan. Yöntemin ticari ürünlerde, örneğin bir girişimin uygulamasında, aynı sonucu verip vermediği açık bir soru; bir devlet sitesinin trafik kovalamama ilkesi bir şirketin hedefleriyle çatışabilir. Kitabın kendisini okuyamadık; tanımı yazarın kuruluşunun sitesindeki alıntıdan aktardık. İçerik tasarımcısı ile UX yazarı arasındaki sınır meslekte net değil; bazı ekiplerde aynı kişi, bazılarında ayrı roller. Empati haritası yararlı bir düşünme aracı, ama gerçek bir kullanıcıyla konuşmanın yerine geçmez; ekiplerin onu tahminle doldurma riski var. Yeşerti'nin bildirimlerini yeniden yazmanın cihazın çekmeceye kaldırılma oranını değiştirip değiştirmediğini bilmiyoruz; bu ölçülmesi gereken bir soru. Sırlı Avlu'nun ileti sayımı tek bir ayın verisi.

Senin işinde

Bir ekranın metnini yazmaya başlamadan önce o ekranı kullanacak kişinin ihtiyacını kalıpla yaz: kim olarak, ne yapmam gerekiyor, neden. İhtiyacın bir çözüm önermediğini, bir iş anlattığını kontrol et. Kanıtla başla: destek iletileri, çağrı merkezi notları, arama kayıtları, yorumlar. Bunları konularına göre say; en büyük grup içeriğin nereden başlayacağını söyler. İçeriğin biçimini ihtiyaca göre seç: bazen uzun bir sayfa, bazen tek cümlelik bir bildirim, bazen bir form. Okurun kullandığı kelimeyi kullan; resmî bir ad zorunluysa yanına okurun bildiği adı da ekle. Okurun o anki durumunu ve duygusunu düşün; endişeli birine suçlayan bir dille yazma. Yayımladığın her şeye, ne zaman yeniden okunacağını gösteren bir tarih iliştir. Kanıtı kimden topladığına bak: deneme grubun tek tip insanlardan oluşuyorsa, farklı yaşları, ten tonlarını, dilleri ve deneyimleri katarak genişlet.

Kendin dene

Aklında kalsın

İçerik tasarımı okurun ihtiyacını kanıtla bulup onu doğru anda, doğru yerde ve en uygun biçimde karşılamaktır. Kullanıcı ihtiyacı bir işi ve nedenini anlatır, bir çözüm önermez. Okurun kelimesini kullan, okurun duygusunu düşün. Biçimi ihtiyaç belirler; bazen sonuç bir metin bile değildir. Her içeriğin bir gözden geçirme tarihi olur. Kanıtın kimden geldiğine bak.

Sonraki derse köprü

Emre Yeşerti'nin yeni sürümü için bir proje takvimi hazırlamış: ilk dört hafta tasarım, beşinci hafta geliştirme, en son gün «metinlerin doldurulması». Tasarım dosyasında bütün düğmelerde ve bildirimlerde yer tutucu Latince bir metin var. Selin takvime bakıp sessizce bir şey yazıyor: metin son gün yazılırsa, bildirimin hangi uzunlukta olacağına, düğmenin neyi yapacağına çoktan karar verilmiş olur. M01-D02 arayüz metnini tasarımın sonunda doldurulan bir boşluk değil, baştan birlikte tasarlanan bir malzeme olarak görmeyi açıyor.

Kendini sına

Soru 1 · Kavram

Kaynağa göre içerik tasarımını başka yazı türlerinden ayıran ana fark nedir?

  • A) Daha kısa metinler yazılması
  • B) Araştırmasız yazılmaması
  • C) Yalnız devlet sitelerinde kullanılması
  • D) Metnin her zaman resmî dille yazılması

Cevap: B. Kaynak içerik tasarımcılarının araştırma olmadan harekete geçmemesini ana fark sayıyor; masa başı araştırması, kullanılabilirlik araştırması ya da uzman görüşü olabilir, ama veri ve kanıt olmalı. Kısalık bir sonuç olabilir, ama tanımın özü değil.

Soru 2 · Hesap

Bir atölye ayda 240 destek iletisi alıyor; 96'sı kırık kargo hakkında. Bu grubun payı kaçtır?

  • A) Yüzde 24 kadar
  • B) Yaklaşık yüzde 2,5
  • C) Yüzde 40
  • D) Yüzde 81,3 kadar

Cevap: C. 96 bölü 240, 0,40. Yüzde 24, 240'ın yüzdesini sayıyla karıştırmaktır. Yaklaşık 2,5, 240'ı 96'ya bölmektir. Yüzde 81,3, ilk üç grubun toplamının payıdır.

Soru 3 · Tuzak

Bir ekip ihtiyacı şöyle yazıyor: «Bir kullanıcı olarak nem grafiğini görmem gerekiyor, böylece toprağımın durumunu bileyim.» Rehbere göre sorun nedir?

  • A) İhtiyaç bir çözüm öneriyor.
  • B) Grafikler erişilebilir değildir.
  • C) İhtiyaç çok uzun yazılmıştır.
  • D) Nem ölçümü kullanıcıyı ilgilendirmez.

Cevap: A. Rehbere göre iyi bir ihtiyaç bir çözüm önermez ve «kullanıcı olarak» diye başlamaz; bir işi ve nedenini anlatır. Bu cümle var olan grafiği haklı çıkarıyor. Grafik yine doğru çözüm olabilir, ama ihtiyaç ondan yola çıkmamalı.

Soru 4 · Kavram

Kaynağın önerdiği empati haritasının dört bölmesi hangisidir?

  • A) Kim, ne, nerede, ne zaman, neden
  • B) Başlık, gövde, düğme ve not
  • C) Ses, ton, kelime, cümle
  • D) Görür, duyar, hisseder, yapar

Cevap: D. Kaynak okurun ne gördüğünü, ne duyduğunu, ne hissettiğini ve ne yaptığını soran dört bölmeli bir harita öneriyor; bu, okurun o anki durumunu ve duygusunu tona yansıtmaya yarıyor.

Anlamadığın bir yer mi var?

Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?