Makalenin özeti yetmez: ne söylediğini, ne söylemediğini okumak.

Rolüne göre patika

Temel patika bütün hekimler ve tıp öğrencileri içindir: soru kurmak, kanıtı bulmak ve kanıt düzeyini tartmak. Öteki patikalar göreve göre dizilir: makale okuyan asistan, kılavuz izleyen uzman, dergi kulübü yürüten eğitici.

• 4 modül · 20 ders

  Her hekim ve tıp öğrencisi

  Soru kurmak, kanıtı bulmak ve kanıt düzeyini tartmak.

  Kanıta dayalı hekimlik nedir → Klinik soru → Kanıtı bulmak → Kanıt düzeyi

• 7 modül · 35 ders

  Makale okuyan asistan

  Randomize çalışma, etkinin sayıları, tuzaklar, meta-analiz, tanı makalesi, gözlem ve zarar.

  Randomize çalışmayı okumak → Etkinin sayıları → Sonuçtan çıkan yanlış → Sistematik derleme ve meta-analiz → Tanı testi makalesi → Gözlemsel çalışma → Zarar ve prognoz

• 5 modül · 25 ders

  Kılavuz izleyen uzman

  Kanıt düzeyi, tuzaklar, güvenilirlik, kılavuz okuma ve pratikten çıkarmak.

  Kanıt düzeyi → Sonuçtan çıkan yanlış → Kanıtın güvenilirliği → Kılavuz okumak → Kanıtı uygulamaya taşımak

• 5 modül · 25 ders

  Dergi kulübü yürüten eğitici

  Soru, randomize çalışma, sayılar, derleme ve uygulama.

  Klinik soru → Randomize çalışmayı okumak → Etkinin sayıları → Sistematik derleme ve meta-analiz → Kanıtı uygulamaya taşımak

• Klinik Akıl Yürütme Akademisi: aynı sayı — yatak başında: bu bulgu bu hastada olasılığı ne kadar değiştirir?
• Sağlık Okuryazarlığı Akademisi: aynı sayılar — hastanın sandalyesinden: bu ilaç bana ne kazandırır?
• Veri Okuryazarlığı Akademisi: aynı mantık — iş yerinde: bu rakam neyi gösteriyor, neyi göstermiyor?
• Burada sorulan: bu çalışma ne söylüyor, ne söylemiyor ve bu hastaya taşınır mı?

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Gökçedere Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Kurgusal bir eğitim ve araştırma hastanesi: Orta Anadolu'da bir il merkezinde altı yüz elli yatak, yetişkin ve çocuk acili, iç hastalıkları, genel cerrahi, çocuk sağlığı, tıbbi onkoloji, palyatif bakım servisi ve yoğun bakımlar. Bir tıp fakültesinin intörnleri burada döner; asistanlar nöbet tutar. Hastaların bir bölümü çevre ilçelerden ve köylerden gelir, bir bölümü Arapça, Farsça ya da Kürtçe konuşur. İl merkezindeki Çeşmebaşı Aile Sağlığı Merkezi'nin sevk ettiği hastalar çoğunlukla buraya gelir.

• Dr. Murat Bey

  Elli dört yaşında, iç hastalıkları uzmanı, intörn eğitiminin sorumlusu. Otuz yıldır vizitte ilk soruyu hastaya sorar, öğrenciye değil.

• Zeynep

  Yirmi dört yaşında, son sınıf tıp öğrencisi, Gökçedere'de intörnlük yapıyor. Akademilere çoğu zaman onunla girilir: kitapta okuduğu her şey bir hastanın yatağında ilk kez soruya döner.

• Dr. Seda Hanım

  Otuz sekiz yaşında, Çeşmebaşı Aile Sağlığı Merkezi'nde aile hekimi. Listesinde üç bin iki yüz kişi var; çoğunu adıyla, birçoğunu üç kuşağıyla tanır.

• Dr. Kaan

  Otuz bir yaşında, acil tıp asistanı, üçüncü yılında. Bir nöbette kırk hastayla konuşur; en zor olanının hasta değil kapıdaki yakın olduğunu söyler.

• Dr. Nermin Hanım

  Kırk yedi yaşında, tıbbi onkoloji uzmanı. Kötü haberi yüzlerce kez verdi; hâlâ her seferinde odaya girmeden önce bir dakika durur.

• Gülay Hanım

  Elli yaşında, dahiliye servisinin sorumlu hemşiresi. Hekimin vizitte söylediğini hastaya akşam yeniden anlatan, anlaşılmayanı ilk fark eden kişidir.

• Dr. Barış

  Otuz beş yaşında, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı. Muayenede üç kişiyle konuşur: çocuk, anne ya da baba, bazen de telefondaki büyükanne.

• Dr. Levent Bey

  Elli dokuz yaşında, genel cerrah, servis şefi. Ameliyatı anlatmakta ustadır; ameliyatın yapılmamasını konuşmakta o kadar değil.

Program

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır: çalışma türleri önce; kılavuz, meslek bildirgesi ve uzlaşı modelleri sonra. Bir kanıt düzeyi şeması da kendi doğruluğunun kanıtı değildir; bir çalışmanın yöntem eleştirisi o çalışmanın sonucunu otomatik olarak yanlış çıkarmaz.

Sistematik derleme

Sistematik derleme ya da meta-analiz (Cochrane dahil). Kaç çalışmayı ve kaç katılımcıyı topladığı, kanıtın kesinliği ve çalışmalar arasındaki farklılık söylenir.

Randomize çalışma

Randomize kontrollü çalışma. Örneklem, karşılaştırılan iki kol ve ölçülen sonuç söylenir; tek çalışmanın genellenebilirliği ayrıca tartılır.

Gözlemsel çalışma

Kohort, kesitsel, vaka-kontrol ya da görüşme kaydı analizi. Bir ilişkiyi gösterir, nedenselliği tek başına göstermez; bu sınır kartta söylenir.

Nitel araştırma

Görüşme, odak grup ya da etnografi. Hastanın ve hekimin deneyimini, bir sorunun nasıl yaşandığını gösterir; sıklık ya da etki büyüklüğü vermez.

Mevzuat

Kanun, yönetmelik ya da Türkiye'nin onayladığı uluslararası sözleşme: Hasta Hakları Yönetmeliği, Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ve ötekiler. Bağlar; madde numarası güncel metinden okunur.

Klinik kılavuz

Ulusal ya da uluslararası kurumun (Sağlık Bakanlığı, NICE, DSÖ, uzmanlık derneği) kılavuzu. Öneri gücü ve dayandığı kanıt söylenir; yerel uygulamayla ayrıştığı yer belirtilir.

Meslek etiği bildirgesi

Türk Tabipleri Birliği etik kuralları, Dünya Tabipler Birliği bildirgeleri. Meslek içinde bağlar ama kanun değildir; hukuki karşılığı ayrıca söylenir.

Uzlaşı ve model

Uzman uzlaşısıyla kurulmuş görüşme modeli (SPIKES, Calgary-Cambridge, üç aşamalı ortak karar modeli). Öğretmeye yarar; tek başına etkililiğinin kanıtı değildir.

Ulusal müfredat

Mezuniyet Öncesi Tıp Eğitimi Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (ÇEP 2020). Bir hekimden mezuniyette neyin beklendiğini söyler; nasıl yapılacağını söylemez.