MD19-M01-D02
Türkiye’de hukuki durumu doğrulamak
Bir eğitmenlik unvanının ulusal meslek standardına ya da yeterliliğe dayanıp dayanmadığını MYK kayıtları ve Resmî Gazete üzerinden nasıl kontrol edeceğini uygular.
Meditasyon Bölümü — Meditasyon Eğitmenliği ve Mesleki Etik Akademisi — MD19-M01, Eğitmenliğin çerçevesi ve yetki · 1.944 kelime · ≈ 9 dk okuma · 13 dk dinleme
Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Ders bir yasal hüküm bildirmez; bir unvanın resmî bir yeterliliğe dayanıp dayanmadığını nasıl kontrol edeceğinizi öğretir. Kayıtlar değiştiği için doğru cevap her seferinde güncel kayda bakılarak verilir.
Resmî bir mesleki yeterlilik belgesinin, aşçılık belge ekinde görüldüğü gibi, bir yeterlilik kodu, tanımlı birimleri, yetkilendirilmiş bir veren kuruluşu ve bir seviyesi vardır. Bir katılım belgesi bunlarla aynı şey değildir.
Kenny ve arkadaşlarına göre laik ortamlardaki farkındalık programlarının çoğu ülkede gözetim ya da akreditasyon süreçleri sınırlıdır; alan, kendi yönergelerini «yaşayan belgeler» olarak geliştirmektedir.
Bir ilanı sınamanın dört adımı vardır: iddiayı tam olarak yazmak, dayanağı olan belgeyi istemek, veren kuruluşu resmî listede aramak ve yeterliliğin kendisini resmî kayıtlarda aramak.
Hukuki durumu doğrulamak eğitmenliğin değerini belirlemez; ama bir eğitmenin sahip olmadığı bir unvanı kullanması katılımcıyı yanıltır. Doğrulamanın amacı, unvanla gerçeği aynı kılmaktır.
Açılış sahnesi
Eskişehir'deki kültür merkezinde, cumartesi grubunun dördüncü haftası. Oturumdan sonra Arda yine Deniz'in yanına geliyor, bu kez elinde telefonu. Ekranda bir eğitim kurumunun ilanı var: «Uluslararası geçerli meditasyon eğitmenliği sertifikası. Devlet onaylı. Altı haftada eğitmen olun.»
«Hocam,» diyor Arda, «ben de eğitmen olmak istiyorum. Bu ilan devlet onaylı diyor. Sizin sertifikanız da devlet onaylı mı? Meditasyon eğitmenliği Türkiye'de bir meslek mi?»
Deniz bir an düşünüyor. Kendi bitirdiği kursun belgesinde «katılım belgesi» yazıyordu; devlet onayına dair hiçbir şey yoktu. Ama «meditasyon eğitmenliği Türkiye'de bir meslek mi?» sorusunun cevabını bilmiyor. Ve bu soruya tahminle cevap vermenin, Arda'yı yanlış bir karara sürükleyebileceğini fark ediyor.
«Bilmiyorum,» diyor Deniz. «Ama nasıl öğrenebileceğimizi biliyorum. Gelecek hafta birlikte bakalım.»
Bu derste ne olacak
Önceki ders eğitmenin rolünü komşu rollerden ayırmış ve bir yetki sınırı yazmıştı. Bu ders başka bir sınıra bakıyor: devletin, yani resmî bir makamın, bir unvana ne dediğine.
Bu derste «evet, bu bir meslektir» ya da «hayır, değildir» diye bir cevap bulmayacaksınız. Bunun yerine, bir ilandaki ya da bir web sitesindeki unvanın arkasında resmî bir kayıt olup olmadığını nasıl kendiniz bulacağınızı öğretecek. Önce resmî bir mesleki yeterlilik belgesinin neye benzediğini, gerçek bir belge ekinden okuyacağız. Sonra uluslararası alanda farkındalık programı eğitmenleri için yetki ve gözetimin nasıl düzenlendiğine dair bir yazıya bakacağız. Ardından bir ilandaki «devlet onaylı» ifadesini adım adım sınayacağız.
Sıfır noktası
Önceki derste eğitmenin kendi yetki sınırını bir paragrafta yazmıştık. O paragraf eğitmenin kendi alanını tanımlıyordu. Bu ders, o alanın dışından gelen bir tanıma bakıyor: bir resmî makamın bir mesleği nasıl tanımladığına ve bir unvanın bu tanımla nasıl karşılaştırılacağına. Ana akademideki güç ve etik konusu (S9-M06) unvanı olduğundan büyük göstermemeyi bir etik ilke olarak koymuştu; bu ders o ilkeyi bir doğrulama becerisine çeviriyor.
Mekanizma
Resmî bir belge neye benzer
Bir etki iddiası değil, resmî bir belgenin kendisi; bu kartı bir kanıt düzeyi olarak değil, bir örnek belge olarak okuyoruz.
Bu belge meditasyonla ilgili değil; bir aşçılık yeterliliği. Bize gereken de tam olarak bu: resmî bir yeterliliğin kâğıt üzerindeki biçimi. Dört özelliği dikkat çekiyor.
Bir kod var: 13UY0182-4. Belge bir ulusal yeterliliğe bağlı ve o yeterliliğin bir kodu var.
Birimler var: A1'den A10'a, her biri ölçülebilir öğrenme çıktılarıyla tanımlanmış.
Veren kuruluş tanımlı: belgeyi, yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşları veriyor ve bu kuruluşların listesi kamuya açık.
Bir seviye var: Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi'nde Seviye 4.
Arda'nın gördüğü ilan «devlet onaylı» diyordu. Bu belge, «devlet onaylı» bir mesleki yeterliliğin nasıl göründüğüne dair somut bir ölçü veriyor: bir kod, birimler, yetkilendirilmiş bir kuruluş ve bir seviye. Bir ilan bunlardan hiçbirini göstermiyorsa, «devlet onaylı» ifadesi doğrulanmamış bir iddiadır.
Dünyada eğitmenlik nasıl düzenleniyor
Bir alanın kendi içinden çıkan, uzlaşıya dayalı yönergeleri anlatan bir yazı; bir etki ölçmüyor. [D] olarak okuyoruz.
Bu kartın en önemli cümlesi sonuncusu: laik ortamlardaki farkındalık programlarının çoğu ülkede sınırlı gözetim ya da akreditasyon süreçleri var. Bu, Türkiye hakkında bir hüküm değil; ama Arda'nın sorusunun neden basit bir «evet» ya da «hayır» ile cevaplanamayabileceğini gösteriyor. Birçok yerde eğitmenlik, devlet düzenlemesinden çok, alanın kendi kurumlarının yönergeleriyle şekilleniyor.
Kartın bir başka dersi de şu: yönergelerin kendisi «yaşayan belgeler», yani değişmeye açık. Bir eğitmenlik yolunun bugünkü standartları, yarın aynı olmayabilir. Bu, hukuki durum için de geçerli; bugün bakılan bir kayıt, bir yıl sonra yeniden bakılmayı gerektirir.
Bir ilanı adım adım sınamak
Arda'nın ilanındaki «devlet onaylı» ifadesini dört adımda sınayabiliriz. Bu adımlar bir hukuki değerlendirme değil, bir okurun kendi başına yapabileceği bir kontrol.
Birinci adım: ilana tam olarak ne dendiğini yazın. «Devlet onaylı sertifika», «MEB onaylı», «e-Devlet'e işlenen belge», «uluslararası geçerli» farklı iddialardır. Her biri farklı bir kurumun kaydına işaret eder.
İkinci adım: iddianın dayandığı belgeyi isteyin. Bir mesleki yeterlilik belgesiyse, kodunu, birimlerini ve veren kuruluşu sorun. Belge eki örneğindeki gibi bir kod ve bir kuruluş adı gösterilmiyorsa, iddia doğrulanamaz.
Üçüncü adım: kuruluşu resmî listede arayın. Aşçılık belge ekine göre yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarının listesi Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun sitesinden izlenebiliyor; listenin bugünkü hâline oradan bakılır. İlandaki kuruluşun adı orada değilse, «devlet onaylı mesleki yeterlilik» iddiası sorgulanmalı.
Dördüncü adım: yeterliliğin kendisini arayın. Meditasyon eğitmenliği için bir ulusal meslek standardı ya da ulusal yeterlilik var mı? Bunu Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun kayıtlarında ve gerektiğinde Resmî Gazete arşivinde aramak gerekir. Bu dersin cevabı vermemesinin nedeni tam olarak budur: kayıtlar değişir, yeni standartlar yayımlanır, eskileri revize edilir. Doğru cevap, her seferinde o günkü kayda bakarak verilir.
Örneklerden okuma
Arda'nın ilanı
Sınırda kalan unvanlar
Kanıtı okurken
Kısa vakalar
Usta katmanı
Hukuki durumu doğrulamanın ustalığı, bilmediğini söyleyebilmekte başlar. Deniz'in «bilmiyorum, ama nasıl öğreneceğimizi biliyorum» cümlesi, bir eğitmenin bu konudaki en doğru ilk cevabı.
Sonra iddiayı parçalarına ayırın. «Devlet onaylı», «sertifikalı», «akredite», «uluslararası geçerli» ayrı iddialardır ve her biri ayrı bir kayda bakmayı gerektirir.
Sonra belgeyi isteyin ve okuyun. Bir resmî yeterlilik belgesinin bir kodu, birimleri, veren bir kuruluşu ve bir seviyesi vardır. Bir katılım belgesinin ise genellikle yalnızca bir eğitimin adı ve tarihi vardır.
Sonra resmî kayda bakın, ve o günkü kayda bakın. Kayıtlar değişir. Bir yıl önce bakılmış bir liste, bugün aynı olmayabilir.
Bir incelik: hukuki durumu doğrulamak, eğitmenliğin değerini belirlemez. Resmî bir yeterliliği olmayan bir eğitmen de iyi bir eğitmen olabilir; resmî bir belgesi olan biri de olmayabilir. Ama bir eğitmenin sahip olmadığı bir unvanı kullanması, katılımcıyı yanıltır. Doğrulamanın amacı, unvanla gerçeğin aynı olmasıdır.
Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler
Yetki sınırı
Burada okuduklarınız bir avukatın görüşü yerine geçmez; ders, meditasyon öğretmenin bu ülkedeki yasal konumuna dair bir karar bildirmiyor. Ders, bir okurun bir unvanın resmî bir yeterliliğe dayanıp dayanmadığını kendi başına kontrol edebileceği bir yöntem öğretir. Belirli bir unvanın kullanılıp kullanılamayacağı, bir eğitimin resmî olarak tanınıp tanınmadığı ya da bir mesleğin düzenlenip düzenlenmediği gibi sorular, güncel resmî kayıtlara ve gerektiğinde bir hukukçuya danışılarak cevaplanmalıdır.
Akademiyi bitirenin eline geçen bir belge yoktur; ne resmî bir yeterlilik ne de bir öğretme izni. Aşçılık belge eki kütüphanedeki tam metninden, Kenny ve arkadaşlarının makalesi özetinden okundu.
Kendin dene
Kilit özet
Ders bir yasal hüküm bildirmez; bir unvanın resmî bir yeterliliğe dayanıp dayanmadığını nasıl kontrol edeceğinizi öğretir. Kayıtlar değiştiği için doğru cevap her seferinde güncel kayda bakılarak verilir.
Resmî bir mesleki yeterlilik belgesinin, aşçılık belge ekinde görüldüğü gibi, bir yeterlilik kodu, tanımlı birimleri, yetkilendirilmiş bir veren kuruluşu ve bir seviyesi vardır. Bir katılım belgesi bunlarla aynı şey değildir.
Kenny ve arkadaşlarına göre laik ortamlardaki farkındalık programlarının çoğu ülkede gözetim ya da akreditasyon süreçleri sınırlıdır; alan, kendi yönergelerini «yaşayan belgeler» olarak geliştirmektedir.
Bir ilanı sınamanın dört adımı vardır: iddiayı tam olarak yazmak, dayanağı olan belgeyi istemek, veren kuruluşu resmî listede aramak ve yeterliliğin kendisini resmî kayıtlarda aramak.
Hukuki durumu doğrulamak eğitmenliğin değerini belirlemez; ama bir eğitmenin sahip olmadığı bir unvanı kullanması katılımcıyı yanıltır. Doğrulamanın amacı, unvanla gerçeği aynı kılmaktır.
Sonraki derse köprü
Arda'nın öğrendiği şeylerden biri, bazı farkındalık programlarında eğitmen yetkisinin devletten değil, o programın kendi eğitim kurumundan geldiğiydi. Deniz'in tamamladığı eğitimin de bir kurumu vardı. Peki bir eğitmen bir programı öğretme yetkisini kimden, nasıl alır?
«Yetki kimden gelir» dersi, yapılandırılmış programlarda eğitmen yetkisini o programın eğitim kurumunun verdiğini açıklayacak ve bu akademinin bir sertifika ya da yetki belgesi vermediğini belirtecek.
Anlamadığın bir yer mi var?
Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.